Kerala · 2024 · Act 32
The Kerala Bovine Breeding Act 2024
In forceFull text
This Act is not split into sections here yet, so this is the full text read from its official PDF. Older scans can carry reading errors: check the PDF before you quote it, and for tables and schedules.
2024-ലലെ 32-ാാാം ആകക
2024-ലലെ കകേരള കേന്നുകോലെലി പ്രജനന ആകക*
കകേരള സാംസാനതക മലികേച്ച ഇനാം കേന്നുകോലെലികേലള വര്‍ദലിപലിക്കുന്നതക ലെകക്ഷ്യമലിടക
പ്രജനനതലിനുപകയാഗലിക്കുന്ന വലിത്തുകോളകേളലില്‍ നലിന്നുള്ള ബബീകജാല്‍പാദനാം,
ബബീജമാത്രകേളുലടെ സാംസ്കരണാം, കശേഖരണാം, വലില്‍പന, വലിതരണാം കൂടൊലത
കൃത്രലിമ ബബീജാധാനാം തുടെങലിയ പ്രജനന പ്രവൃതലികേളുാം കേന്നുകോലെലി
പ്രജനനവാം അനുബന്ധ പ്രവര്‍തനങളുാം നലിയനലിക്കുന്നതലിനുാം
ഇവയുമായലി ബന്ധലപട കോരക്ഷ്യങള്‍ക്കുാം
കവണലി വക്ഷ്യവസ ലചെയ്യുന്നതലിനുള്ള
ഒരു
ആകക
പബീഠലികേ .-കകേരള സാംസാനതക മലികേച്ച ഇനാം കേന്നുകോലെലികേലള വര്‍ദലിപലിക്കുന്നതക
ലെകക്ഷ്യമലിടക പ്രജനനതലിനുപകയാഗലിക്കുന്ന വലിത്തുകോളകേളലില്‍ നലിന്നുള്ള ബബീകജാല്‍പാദനാം,
ബബീജമാത്രകേളുലടെ സാംസ്കരണാം, കശേഖരണാം, വലില്‍പന, വലിതരണാം കൂടൊലത കൃത്രലിമ
ബബീജാധാനാം തുടെങലിയ പ്രജനന പ്രവ ൃതലികേളുാം കേന്നുകോലെലി പ്രജനനവാം അനുബന്ധ
പ്രവര്‍തനങളുാം നലിയനലിക്കുന്നതലിനുാം ഇവയുമായലി ബന്ധലപടകതാ അതലിനക
ആനുഷാംഗലികേമായകതാ ആയ കോരക്ഷ്യങള്‍ക്കുാം കവണലി വക്ഷ്യവസ ലചെകയ്യേണതക
യുക്തമായലിരലിക്കുകേയാല്‍;
ഭാരത റലിപബലികലിലന്റെ എഴുപതലിയഞാാം സാംവത്സരതലില്‍ താലഴെപറയുാം പ്രകോരാം
നലിയമമുണാക്കുന്നു:-
*2024 നവാംബര്‍ 15-ാാാം തബീയതലി ഗവര്‍ണ്ണറ ുലടെ അന ുമതലി ലെഭലിക ുകേയ ുാം 2024 നവാംബര്‍ 20-ാാാം തബീയതലിയലിലലെ
3696-ാാാം നമ്പര്‍ കകേരള അസാധാരണ ഗസറായലി പ്രസലിദബീകേരലിക ുകേയ ുാം ലചെയക ത ു.
2
അദക്ഷ്യായാം 1
പ്രാരാംഭാം
1. ചുരുകകപരുാം പ്രാരാംഭവാം.—(1) ഈ ആകലിനക 2024-ലലെ കകേരള കേന്നുകോലെലി
പ്രജനന ആകക എന്നക കപരക പറയാാം.
(2) ഇതക സര്‍കാര്‍, ഔകദക്ഷ്യാഗലികേ ഗസറക വലിജാപനാം വഴെലി, നലിശ്ചയലിക്കുന്ന
തബീയതലി മുതല്‍ പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വരുന്നതാണക.
2. നലിര്‍വ്വചെനങള്‍.— ഈ ആകലില്‍, സന്ദര്‍ഭാം മറക വലിധതലില്‍
ആവശേക്ഷ്യലപടൊതപകാം,—
(എ) “കൃത്രലിമ ബബീജാധാനാം (എ.ലഎ .)" എന്നാല്‍ സാകങ്കേതലികേ വലിദക്ഷ്യയലിലൂലടെ,
പ്രജനന പ്രായലമതലിയ ഉരുകളുലടെ ഗര്‍ഭാശേയതലില്‍ വലിത്തുകോളകേളുലടെ ബബീജമാത്രകേള്‍
കൃത്രലിമമായലി നലികകപലിക്കുന്ന പ്രവൃതലി എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
വലിശേദബീകേരണാം.— ഈ ഉപഖണ്ഡതലിലന്റെ ആവശേക്ഷ്യതലികലെകക, “ഉരു" എന്നാല്‍ പശ,
കേലിടൊരലി, എരുമ, എരുമ കേലിടൊരലി എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ബലി) "എ.ഐ. കകേനാം" എന്നാല്‍ കൃത്രലിമ ബബീജാധാനതലിനുകവണലി ബബീജാം
സൂകലിക്കുന്നതുാം വലിനലികയാഗലിക്കുന്നതുമായ ഏലതാരു പരലിസരവാം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(സലി) “അകതാറലിറലി" എന്നാല്‍ ആകലിലന്റെ 3-ാാാം വകുപക പ്രകോരാം
രൂപബീകേരലികലപട കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നലിയനണ അകതാറലിറലി എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഡലി) "അാംഗബീകൃത ഇൻലസമലികനറര്‍" എന്നാല്‍ ലവററലികനറലിയൻ,
മൃഗസാംരകണ വകുപലില്‍ കസവനമനുഷലിക്കുന്ന ഫബീല്‍ഡക ആഫബീസര്‍, അസലിസ്റ്റന്റെക ഫബീല്‍ഡക
3
ആഫബീസര്‍, ലലെവക കസ്റ്റാകക ഇൻലസ്പെക്ടര്‍, അകതാറലിറലിയലില്‍ നലികന്നാ അകതാറലിറലിയുലടെ
അാംഗബീകോരമുള്ള സാപനതലില്‍ നലികന്നാ പരലിശേബീലെനാം ലെഭലിച്ച എ. ഐ. ലടെകബീഷക്ഷ്യൻ
എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഇ) “കേന്നുകോലെലി" എന്നാല്‍ പശ, കോള, കേലിടൊരലി, എരുമ, കപാതക, എരുമ കേലിടൊരലി
എന്നലിവ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എഫക) “കേന്നുകോലെലി ബബീഡര്‍" എന്നാല്‍ കേന്നുകോലെലി പ്രജനന
പ്രവര്‍തനങളലില്‍ ഏര്‍ലപടലിരലിക്കുന്ന ഏലതങ്കേലിലാം ആള്‍, സാംഘടെന, സാപനാം
അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഏജൻസലി എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ജലി) ''കേന്നുകോലെലി പ്രജനനാം" എന്നാല്‍ വലിത്തുകോളകേള്‍, ബബീജമാത്രകേള്‍
അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഭ്രൂണങള്‍ എന്നലിവ ഉപകയാഗലിച്ചക കേന്നുകോലെലികേളലില്‍ നടെത്തുന്ന പ്രജനന
പ്രവൃതലികേള്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എച്ചക) “പ്രജനന നയാം" എന്നാല്‍ സാംസാനലത കേന്നുകോലെലികേളുലടെ
പ്രജനനവാം വര്‍കഗാദാരണവാം ലമച്ചലപടുത്തുന്നതലിനക കവണലി കോലൊകോലെങളലില്‍
സര്‍കാര്‍ പുറലപടുവലിക്കുന്ന കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നയാം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഐ) "സാകക്ഷ്യലപടുതലിയ കോള" എന്നാല്‍ അകതാറലിറലിയുലടെ
മാനദണ്ഡങള്‍കക അനുസൃതമായലി നലിര്‍ദലിഷ്ട കേന്നുകോലെലി ഇനതലിനായുള്ള
ബബീകജാല്‍പാദനതലിനക അകതാറലിറലി സാകക്ഷ്യലപടുതലിയ വലിത്തുകോള എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ലജ) "ലചെയര്‍കപഴ്സണ" എന്നാല്‍ അകതാറലിറലിയുലടെ ലചെയര്‍കപഴ്സണ
എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ലകേ) “ഭ്രൂണാം” എന്നാല്‍ കേന്നുകോലെലികേളുലടെ അണ്ഡാം, ബബീജാം എന്നലിവയുലടെ
സങ്കേലെനതലിലൂലടെ ഉണാകുന്നതക എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
4
(എല്‍) "വലിദഗ്ദ്ധൻ" എന്നാല്‍ അകതാറലിറലി നലിര്‍കദശേലിച്ച ആവശേക്ഷ്യകേതകേള്‍
നലിറകവറ്റുന്ന ഒരു വലിദഗ്ദ്ധൻ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എാം) “സര്‍കാര്‍” എന്നാല്‍ കകേരള സര്‍കാര്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എൻ) “മലിസക ബാൻഡഡക ബബീജാം" എന്നാല്‍ വലിത്തുകോളയുലടെ ബബീജമാത്രകേളുലടെ
ഡലി.എൻ.എ. ലപ്രാലഫല്‍, ലസമൻ കസ്റ്റഷലന്റെ കരഖകേളലികലൊ ലസമൻ കസായലികലൊ
കരഖലപടുതലിയലിട്ടുള്ള ബബീജമാത്രകേളുലടെ ഡലി.എൻ.എ. ലപ്രാലഫലമായലി
ലപാരുതലപടൊതതക എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഒ) "ലപഡലിഗലി" എന്നാല്‍ കോള, പശ, കപാതക, എരുമ എന്നലിവയുലടെ
വാംശോവലെലിയുലടെ ജനലിതകേ ഘടെനയുലടെ വലിശേദാാംശേങള്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(പലി) ''പരലിസരാം'' എന്നാല്‍ ബബീജമാത്രകേളുലടെ ഉല്‍പാദനാം, സാംഭരണാം,
വലിതരണാം, വക്ഷ്യാപാരാം അലല്ലെങ്കേലില്‍ വലിനലികയാഗാം എന്നലിവയായലി ഉപകയാഗലിക്കുന്ന
ഏലതങ്കേലിലാം സലൊം, ഭൂമലി, മുറാം, ലകേടലിടൊം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(കേക) "നലിര്‍ണ്ണയലികലപട" എന്നാല്‍ ഈ ആകലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയലിട്ടുള്ള
ചെടങളാല്‍ നലിര്‍ണ്ണയലികലപട എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ആര്‍) "അാംഗബീകൃത ലെകബാറടറലി" എന്നാല്‍ കസ്റ്ററക ഇൻസ്റ്റലിററ്റ്യൂടക കഫാര്‍ അനലിമല്‍
ഡലിസബീസസക/റബീജലിയണല്‍ ഡലിസബീസസക ഡയഗ്നസ്റ്റലികേക ലെകബാറടറലി അലല്ലെങ്കേലില്‍
അകതാറലിറലി കൃതക്ഷ്യമായലി അധലികോരലപടുതലിയ മകറലതങ്കേലിലാം ലെകബാറടറലി
എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എസക) "രജലിസാര്‍ " എന്നാല്‍ അകതാറലിറലിയുലടെ രജലിസാര്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ടെലി) "ബബീജാം" എന്നാല്‍ വലിത്തുകോളയുകടെകയാ കപാതലിലന്റെകയാ ഏതക
അവസയലിലമുള്ള ബബീജാം അലല്ലെങ്കേലില്‍ ലെലിാംഗ നലിര്‍ണ്ണയാം നടെതലിയ ബബീജമാത്രകേള്‍
എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
5
(യു) "ലസമൻ ബാങ്കേക " എന്നാല്‍ വലില്‍പനകയാ വലിതരണതലികനാ കവണലി
കേന്നുകോലെലി ബബീജാം സൂകലിച്ചലിരലിക്കുന്ന സലൊം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(വലി) "ബബീജമാത്ര" എന്നാല്‍ ലസമൻ കസായലില്‍ സൂകലികലപട ബബീജതലിലന്റെ
ഒരു കഡാസക എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഡബറ്റ്യൂ)"ലസമൻ കസ്റ്റഷൻ" എന്നാല്‍ കേന്നുകോലെലി ബബീജമാത്രകേളുലടെ
ഉല്‍പാദനാം, കശേഖരണാം, സാംസ്കരണാം, സാംഭരണാം എന്നലിവയായലി സജബീകേരലിച്ചലിരലിക്കുന്ന
സലൊം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(എകക) "കസവനങള്‍" എന്നാല്‍ സര്‍കാര്‍ വലിനലിര്‍കദശേലിക്കുന്ന ഏലതങ്കേലിലാം
കേന്നുകോലെലി പ്രജനന കസവനങള്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ലവ) “സാംസാനാം" എന്നാല്‍ കകേരള സാംസാനാം എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഇസഡക) "സബക സ്റ്റാൻകഡര്‍ഡക ബബീജാം" എന്നാല്‍ നലിര്‍ദലിഷ്ട നലിലെവാരമലില്ലൊത
ബബീജാം അലല്ലെങ്കേലില്‍ ലസമൻ കസാ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഇസഡക എ) "അനധലികൃത ബബീജമാത്ര” എന്നാല്‍ അകതാറലിറലിയുലടെ അാംഗബീകോരാം
ഇല്ലൊത ബബീജമാത്ര എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു;
(ഇസഡക ബലി)) "ലവററലികനറലിയൻ" എന്നാല്‍ 1984-ലലെ ഇനക്ഷ്യൻ ലവററലിനറലി
കേകൗണസലില്‍ ആകലില്‍ (1984-ലലെ 52 -ാാാം കകേന ആകക) നലിര്‍വ്വചെലിച്ചലിട്ടുള്ള പ്രകോരാം രജലിസ്റ്റര്‍
ലചെയ്ത ഒരു ലവററലിനറലി പ്രാക്ടബീഷണര്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു.
അദക്ഷ്യായാം 2
കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നലിയനണ അകതാറലിറലി
3. കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നലിയനണ അകതാറലിറലിയുലടെ രൂപബീകേരണാം . — (1) സര്‍കാര്‍, ഈ
ആകക പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വന്നതലിനുകശേഷാം, കേഴെലിയുന്നത്ര കവഗാം ഗസറക വലിജാപനാം വഴെലി,
6
ഈ ആകക പ്രകോരമുള്ള അതലിലന്റെ കേര്‍തവക്ഷ്യങള്‍ നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലിനുാം അധലികോരങള്‍
വലിനലികയാഗലിക്കുന്നതലിനുാം കവണലി, കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നലിയനണ അകതാറലിറലി എന്ന
കപരലില്‍ അറലിയലപടുന്ന ഒരു അകതാറലിറലി രൂപബീകേരലികകണതാണക.
(2) അകതാറലിറലിയലില്‍ താലഴെപറയുന്ന അാംഗങള്‍ ഉണായലിരലികകണതാണക,
അതായതക:—
(എ) ഡയറക്ടര്‍, മൃഗസാംരകണ വകുപക— ലചെയര്‍കപഴെക സണ;
(ബലി) ഫാകല്‍റലി ഡബീൻ, കകേരള ലവററലിനറലിയുാം ജന്തുശോസ്ത്രങളുാം
സര്‍വ്വകേലൊശോലെ —അാംഗാം;
(സലി) കജായലിന്റെക കേമബീഷണര്‍, മൃഗസാംരകണ കബീരവലികേസന മനാലെയാം,
ഭാരത സര്‍കാര്‍—അാംഗാം;
(ഡലി) ഡയറക്ടര്‍, കബീരവലികേസന വകുപക—അാംഗാം;
(ഇ) സര്‍കാര്‍ മൃഗസാംരകണ വകുപലിലലെ കജായലിന്റെക ലസക്രടറലിയുലടെ
പദവലിയലില്‍ താലഴെയല്ലൊത ഒരു ഉകദക്ഷ്യാഗസൻ—അാംഗാം;
(എഫക) മാകനജലിാംഗക ഡയറക്ടര്‍, കകേരള ലലെവകകസ്റ്റാകക ലഡവലെപകലമന്റെക
കബാര്‍ഡക—അാംഗാം;
(ജലി) ഡയറക്ടര്‍, അകാഡമലികക ആൻഡക റലിസര്‍ച്ചക, കകേരള ലവററലിനറലിയുാം
ജന്തുശോസ്ത്രങളുാം സര്‍വ്വകേലൊശോലെ—അാംഗാം;
(എച്ചക) കകേരള സാംസാന ലവററലിനറലി കേകൗണസലില്‍ അാംഗങളലില്‍ നലിന്നുാം
സര്‍കാര്‍ നാമനലിര്‍കദശോം ലചെയ്യുന്ന ഒരാള്‍—അാംഗാം;
(ഐ) സര്‍കാര്‍ നാമനലിര്‍കദശോം ലചെയ്യുന്ന ഒരു ലവററലികനറലിയൻ—അാംഗാം;
7
(ലജ) കേന്നുകോലെലി പ്രജനന വലിഷയങളലില്‍ പ്രാവബീണക്ഷ്യമുള്ളതുാം സര്‍കാര്‍
നാമനലിര്‍കദശോം ലചെയ്യുന്നതുമായ ഒരു കബീരകേര്‍ഷകേൻ— അാംഗാം ;
(ലകേ) കജായലിന്റെക ഡയറക്ടര്‍ (ലലെവകകസ്റ്റാകക ലപ്രാഡകൻ), മൃഗസാംരകണ
വകുപക ഡയറക്ടകററക— രജലിസാര്‍.
(3) അകതാറലിറലിയുലടെ ലദനാംദലിന പ്രവര്‍തനങള്‍ രജലിസാര്‍ കമല്‍കനാടാം
വഹലിക്കുകേയുാം നലിയനലിക്കുകേയുാം ലചെകയ്യേണതാണക.
4. അകതാറലിറലിയുലടെ ആസാനാം.— അകതാറലിറലിയുലടെ ആസാനാം
സാംസാനലത മൃഗസാംരകണ വകുപക ഡയറക്ടകററലിലൊയലിരലിക്കുന്നതാണക.
5. അകതാറലിറലിയുലടെ കയാഗങള്‍.— (1) രജലിസാര്‍, ലചെയര്‍കപഴെക സലന്റെ
നലിര്‍കദശേപ്രകോരാം, നലിശ്ചയലിക്കുന്ന സലെത്തുാം സമയത്തുാം, നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന
നടെപടെലിക്രമങള്‍ പാലെലിചാം അകതാറലിറലിയുലടെ കയാഗാം കചെകരണതാണക.
(2) അകതാറലിറലിയുലടെ കയാഗതലിലന്റെ കേകാറാം അഞക ആയലിരലിക്കുന്നതാണക.
6. അകതാറലിറലിയലിലലെ വലിദഗ്ദ്ധരുാം മറക ഉകദക്ഷ്യാഗസരുാം.— (1) അകതാറലിറലിയുലടെ
പ്രവര്‍തനങള്‍ സാംസാനലത മൃഗസാംരകണ വകുപലിലലെ ഉകദക്ഷ്യാഗസര്‍ മുകഖന
നലിര്‍വ്വഹലികകണതാണക. അകതാറലിറലിയുലടെ പ്രവര്‍തനങള്‍ കോരക്ഷ്യകമമായലി
നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലിനക കൂടുതല്‍ ഉകദക്ഷ്യാഗസലരയുാം ജബീവനകാലരയുാം ആവശേക്ഷ്യമായലി
വരുന്നപകാം സര്‍കാരുമായലി കൂടെലിയാകലൊചെലിച്ചക ലകോണക കേരാര്‍/ലഡപകകടഷൻ
വക്ഷ്യവസയലില്‍ നലിയമലികാവന്നതാണക.
(2) ഒമ്പതക അാംഗങളലില്‍ കൂടൊത വലിദഗ്ദ്ധരുലടെ ഒരു കേണസള്‍കടറബീവക പാനല്‍
അകതാറലിറലി തയ്യോറാകകണതാണക. വലിദഗ്ദ്ധരുലടെ പാനലെലില്‍ നലിന്നക, അകതാറലിറലി
ആവശേക്ഷ്യലപടുന്നതരതലിലള്ള പ്രവര്‍തനങള്‍ നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലിനായലി മൂന്നക
അാംഗങളലില്‍ കൂടൊത സമലിതലി/സമലിതലികേള്‍ അകതാറലിറലികക രൂപബീകേരലികാവന്നതാണക.
8
(3) (2)-ാാാം ഉപവകുപക പ്രകോരാം രൂപബീകേരലികലപടുന്ന സമലിതലിയലിലലെ അാംഗങള്‍ക്കുാം
അകതാറലിറലിയലിലലെ നാമനലിര്‍കദശോം ലചെയ്യേലപട അാംഗങള്‍ക്കുാം നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന
പ്രകോരമുള്ള ഓണകററലിയാം, യാത്രാബത, ദലിനബത എന്നലിവയക
അര്‍ഹതയുണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
7. അകതാറലിറലിയുലടെ ചുമതലെകേള്‍.— അകതാറലിറലി താലഴെപറയുന്ന ചുമതലെകേള്‍
നലിര്‍വ്വഹലികകണതാണക, അതായതക:—
(എ) സാംസാനതക കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നയാം നടെപാക്കുകേ, അതുമായലി
ബന്ധലപട കസവനങള്‍ പ്രദാനാം ലചെയ്യുകേ;
(ബലി) സാംസാന കേന്നുകോലെലി പ്രജനന നയതലിനക അനുസൃതമായലി
സാംസാനതലിനകേകതാ പുറകതാ ഉല്‍പാദലിപലിക്കുന്നകതാ മകറലതങ്കേലിലാം രാജക്ഷ്യതക നലിന്നക
ഇറക്കുമതലി ലചെയ്യുന്നകതാ ആയ ബബീജമാത്രകേളുലടെകയാ ഭ്രൂണതലിലന്റെകയാ സാംഭരണാം,
വലില്‍പന, ഉപകയാഗാം എന്നലിവ നലിയനലിക്കുകേ;
(സലി) നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന മാനദണ്ഡങള്‍കനുസരലിചള്ള
വലിത്തുകോളകേലളയുാം കപാത്തുകേലളയുാം സാകക്ഷ്യലപടുത്തുകേ;
(ഡലി) ഈ ആകലിലലെ 3-ാാാം അദക്ഷ്യായതലില്‍ പറഞലിരലിക്കുന്ന
വക്ഷ്യവസകേള്‍കനുസൃതമായലി സാംസാനതക ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേള്‍ രജലിസ്റ്റര്‍ ലചെയ്യുകേ;
(ഇ) ഈ ആകലിലലെയുാം ചെടങളലിലലെയുാം വക്ഷ്യവസകേള്‍കക അനുസൃതമായലി
ലസമൻ ബാങ്കുകേള്‍, എ. ഐ. കകേനങള്‍ രജലിസ്റ്റര്‍ ലചെയ്യുകേ;
(എഫക) അകതാറലിറലി നലിശ്ചയലിക്കുന്ന നലിബന്ധനകള്‍കനുസൃതമായലി
സാംസാനതക കേന്നുകോലെലി പ്രജനനപ്രവര്‍തനങള്‍ നടെത്തുന്നതലിനുകവണലി പരലിശേബീലെനാം
ലെഭലിച്ച എ.ലഎ. ലടെകബീഷക്ഷ്യനാലര നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന നടെപടെലിക്രമങളലിലൂലടെ
സാകക്ഷ്യലപടുത്തുകേ;
9
(ജലി) കേന്നുകോലെലി പ്രജനന പ്രവര്‍തനങളുമായലി ബന്ധലപട നലിയമങള്‍,
നയങള്‍ മുതലൊയവ സാംബന്ധലിച്ചക ലപാതുജനങള്‍കലിടെയലില്‍ അവകബാധാം
സൃഷ്ടലിക്കുന്നതലിനുള്ള പരലിപാടെലികേള്‍ ആസൂത്രണാം ലചെയ്യുകേ;
(എച്ചക) കേന്നുകോലെലി പ്രജനനനയാം/നലിയമങള്‍ എന്നലിവ കോകലൊചെലിതമായലി
പരലിഷ്കരലിക്കുന്നതലിനാവശേക്ഷ്യമായ നലിര്‍കദശേങള്‍ സര്‍കാരലിനക സമര്‍പലിക്കുകേ;
(ഐ) കേന്നുകോലെലി പ്രജനനവമായലി ബന്ധലപട മറക പ്രവര്‍തനങള്‍
നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന രബീതലിയലില്‍ നലിര്‍വ്വഹലിക്കുകേ.
8. അകതാറലിറലിയുലടെ അധലികോരങളുാം അധലികോരപരലിധലിയുാം.— (1) ഈ ആകലിലലെ
വക്ഷ്യവസകേള്‍ക്കുാം അതലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയ ചെടങള്‍ക്കുാം വലികധയമായലി കേന്നുകോലെലി
പ്രജനനപ്രവര്‍തനങളുമായലി ബന്ധലപടക അകതാറലിറലികക സാംസാനത്തുടെനബീളാം
അധലികോരാം ഉണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
(2) 7-ാാാം വകുപക പ്രകോരമുള്ള ചുമതലെകേള്‍ നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലിലന്റെ ഭാഗമായലി,
അകതാറലിറലികക അലല്ലെങ്കേലില്‍ അകതാറലിറലി ഇതലികലെകായലി അധലികോരലപടുതലിയലിട്ടുള്ള
ഉകദക്ഷ്യാഗസനക, ഏലതാരു ലസമൻ കസ്റ്റഷനലില്‍ നലികന്നാ കേന്നുകോലെലി പ്രജനന
പ്രവര്‍തനങളലില്‍ ഏര്‍ലപടലിരലിക്കുന്ന വക്ഷ്യക്തലികേളലില്‍ നലികന്നാ ആവശേക്ഷ്യമായ വലിവരങള്‍
കശേഖരലികാൻ അധലികോരമുണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
(3) കേന്നുകോലെലി പ്രജനന പ്രവര്‍തനങള്‍ നടെത്തുന്ന പരലിസരതലിലന്റെ
ഉതരവാദലപട ആള്‍ അലല്ലെങ്കേലില്‍ മകറലതങ്കേലിലാം ആള്‍ അതരാം പ്രവര്‍തനങള്‍
നടെത്തുന്നതക ഈ ആകലിലലെകയാ അതലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയലിട്ടുള്ള ചെടങളലിലലെകയാ
ഏലതങ്കേലിലാം വക്ഷ്യവസകേള്‍കക വലിരുദമായലിടാണക എന്നക അകതാറലിറലികക അഭലിപ്രായാം
ഉള്ളകപാള്‍, അങലനയുള്ള ആകളാടെക, വലിനലിര്‍കദശേലികലപടുന്ന പ്രകോരമുള്ള വലിവരങള്‍
നല്‍കുവാൻ ആവശേക്ഷ്യലപടുന്നതലിനക അകതാറലിറലികക അധലികോരമുണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
10
അദക്ഷ്യായാം 3
ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളുലടെയുാം ലസമൻ ബാങ്കുകേളുലടെയുാം, എ. ഐ. കകേനങളുലടെയുാം
രജലികസഷനുാം, കൃത്രലിമ ബബീജാധാനാം നടെത്തുന്ന എ.ലഎ. ലടെകബീഷക്ഷ്യനാരുലടെയുാം
വലിത്തുകോളകേളുലടെയുാം സാകക്ഷ്യലപടുതലാം
9. ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളുലടെ രജലികസഷൻ.— (1) ഈ ആകലിലന്റെ പ്രാരാംഭ തബീയതലി
മുതല്‍ ഒരു ആള്‍, കഫാം, പരലിമലിത ബാധക്ഷ്യതാപങ്കോളലിതാം (ലെലിമലിറഡക ലെയബലിലെലിറലി
പാര്‍ടകണര്‍ഷലിപക), കേമ്പനലി, ലപ്രാഡറ്റ്യൂസര്‍ കേമ്പനലി, സാപനാം, സര്‍കാരലിതര സാംഘടെന,
കേന്നുകോലെലി ബബീകഡഴ്സക അകസാസലികയഷൻ, ട്രസ്റ്റക, കകേന/സാംസാന സര്‍കാര്‍ വകുപക,
സഹകേരണ സാംഘാം, മകറലതങ്കേലിലാം ഏജൻസലി എന്നലിവ അകതാറലിറലിയലില്‍ നലിന്നക
രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക കേരസമാകാലത കൃത്രലിമ ബബീജാധാനതലിനുള്ള ബബീജ
മാത്രകേള്‍ ഉല്‍പാദലിപലിച്ചക സാംഭരലിക്കുകേകയാ ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേള്‍ സാപലിക്കുകേകയാ
പ്രവര്‍തലിപലിക്കുകേകയാ ഭ്രൂണങള്‍ ഉല്‍പാദലിപലിക്കുകേകയാ ലകേമാറാം ലചെയ്യുകേകയാ ലചെയ്യോൻ
പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) ഒരു പുതലിയ ലസമൻ കസ്റ്റഷൻ സാപലിക്കുവാനുാം പ്രവര്‍തലിപലിക്കുവാനുാം
ആഗഹലിക്കുന്ന, (1)-ാാാം ഉപവകുപലില്‍ പറയുന്ന ഒരു വക്ഷ്യക്തലി നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന ഫബീസക
സഹലിതാം അപ്രകോരമുള്ള ഫാറതലില്‍ രജലികസഷനു കവണലി അകപകലികകണതാണക.
(3) നലിലെവലില്‍ പ്രവര്‍തലിചലകോണലിരലിക്കുന്ന ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേള്‍, ഈ ആകലിലന്റെ
പ്രാരാംഭ തബീയതലി മുതല്‍ മൂന്നക മാസതലിനുള്ളലില്‍ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിനക കവണലി,
നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന ഫബീസക സഹലിതാം അപ്രകോരമുള്ള ഫാറതലില്‍ അകതാറലിറലിയലില്‍
അകപകലികകണതാണക. ഫാറതലില്‍ ആവശേക്ഷ്യലപടുന്ന മറക വലിശേദാാംശേങകളാലടൊപാം
നലിലെവലിലലെ ബബീജകശേഖരതലിലന്റെ കേണകക കൂടെലി അകപകകേൻ കരഖലപടുകതണതാണക.
11
(4) (2)-ഉാം (3)-ഉാം ഉപവകുപ്പുകേള്‍ പ്രകോരമുള്ള അകപകകേള്‍ ലെഭലിക്കുകമ്പാള്‍,
അകതാറലിറലി, നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന പ്രകോരാം ഒരു പ്രാഥമലികേ അകനകഷണാം നടെത്തുകേകയാ
നടെതലിക്കുകേകയാ ലചെയ്തകശേഷാം താല്‍കാലെലികേ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക
നല്‍കകേണതാണക. അപ്രകോരാം നല്‍കുന്ന താല്‍കാലെലികേ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിനക
പനണക മാസകാലെകതകക സാധുത ഉണായലിരലിക്കുന്നതാണക. അകപകകേലന്റെ
കരഖാമൂലെമുള്ള അകപകയലികനല്‍, അകതാറലിറലികക ഈ കോലൊവധലി ആറക മാസകതകക
കൂടെലി നബീടലിനല്‍കോവന്നതാണക. രജലികസഷൻ കോലൊവധലി നബീടലി നല്‍കുന്നതക സാംബന്ധലിച്ച
തബീരുമാനാം, അകപകതബീയതലി മുതല്‍ ഒരു മാസതലിനുള്ളലില്‍ അകതാറലിറലി അകപകകേലന
അറലിയലികകണതാണക.
(5) അകപകകേൻ പുതുതായലി സാപലിക്കുന്ന ലസമൻ കസ്റ്റഷനക അലല്ലെങ്കേലില്‍
നലിലെവലിലള്ള ലസമൻ കസ്റ്റഷനക രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക ലെഭലിക്കുന്നതലിനായലി
താല്‍കാലെലികേ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിലന്റെ കോലൊവധലിയായ പനണക
മാസതലിനകേകമാ, (4)-ാാാം ഉപവകുപക പ്രകോരാം ദബീര്‍ഘലിപലിച്ച കോലൊവധലിയായ തുടെര്‍ന്നുള്ള
ആറക മാസതലിനകേകമാ അപ്രകോരമുള്ള ലസമൻ കസ്റ്റഷനലില്‍ പരലികശോധന
നടെത്തുന്നതലിനായലി, അകതാറലിറലികക കരഖാമൂലൊം അകപക സമര്‍പലികകണതാണക.
അകപക ലെഭലിച്ചാല്‍ ഉടെൻതലന്ന അപ്രകോരമുള്ള പരലികശോധനയായലി അകതാറലിറലി
കേണസള്‍കടറബീവക പാനലെലില്‍ നലിന്നക വലിദഗ്ദ്ധരുലടെ സമലിതലിലയ അയകയണതാണക.
(6) താല്‍കാലെലികേ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക നല്‍കേലിയ പുതലിയ ലസമൻ കസ്റ്റഷനക
അലല്ലെങ്കേലില്‍ പ്രവര്‍തലിചലകോണലിരലിക്കുന്ന ലസമൻ കസ്റ്റഷനക താലഴെപറയുന്ന
സകൗകേരക്ഷ്യങള്‍ ഉലണന്നക/നലിബന്ധനകേള്‍ പാലെലിക്കുന്നുലണന്നക അകതാറലിറലികക
കബാധക്ഷ്യലപടുന്നപകാം, ലസമൻ കസ്റ്റഷലന്റെ കപരുാം വലിലൊസവാം, രജലികസഷൻ നമ്പര്‍,
ബബീകജാല്‍പാദനതലിനക ഉപകയാഗലികകണ സാകക്ഷ്യലപടുതലിയ വലിത്തുകോളകേളുലടെ
സവലികശേഷ തലിരലിച്ചറലിയല്‍ നമ്പര്‍, ലസമൻ കസ്റ്റഷലന്റെ ചുമതലെയുള്ള ആളലിലന്റെ കപരക,
കൂടൊലത അകതാറലിറലി യുക്തലമന്നക കേരുതുന്ന മറക നലിബന്ധനകേളുാം വക്ഷ്യക്തമായലി
12
കരഖലപടുതലിലകാണ്ടുള്ള നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന മാതൃകേയലില്‍ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക
അതലിനക നല്‍കകേണതാണക, അതായതക:—
(എ) ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളലില്‍,—
(i) വലിത്തുകോളകേലള നലിരബീകണാര്‍ത്ഥാം പാര്‍പലിക്കുന്നതലിനക അകതാറലിറലി
അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഭാരത സര്‍കാര്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിക്കുന്ന വലിധതലിലള്ള സലെസകൗകേരക്ഷ്യ ലെഭക്ഷ്യത
ഉണായലിരലികകണതാണക;
(ii) വലിത്തുകോളകേലള വളര്‍ത്തുന്നതലിനുാം, പരലിപാലെലിക്കുന്നതലിനുാം, ബബീജകശേഖരണാം,
ബബീജമാത്രകേളുലടെ കപ്രാസസലിാംഗക, ഗുണനലിലെവാര നലിയനണാം, സാംഭരണാം, വലിതരണാം,
കേകാറലന്റെൻ എന്നലിവയക അകതാറലിറലി അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഭാരത സര്‍കാര്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിക്കുന്ന
വലിധതലിലള്ള സലെസകൗകേരക്ഷ്യലെഭക്ഷ്യത ഉണായലിരലികകണതാണക;
(iii) അകതാറലിറലി അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഭാരത സര്‍കാര്‍ നലിഷക കേര്‍ഷലിക്കുന്ന വലിധതലില്‍
ബബീജമാത്രകേള്‍ സാംഭരലിക്കുന്നതലിനുള്ള സലെസകൗകേരക്ഷ്യലെഭക്ഷ്യത ഉണായലിരലികകണതാണക;
(ബലി) ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളലില്‍ ബബീകജാല്‍പാദനതലിനക ഉപകയാഗലിക്കുന്ന എല്ലൊ
വലിത്തുകോളകേളുാം,—
(i) (എ) കേകാറലന്റെൻ കസ്റ്റഷനലില്‍ പ്രകവശേലിപലിക്കുന്നതലിനക മുൻപുാം;
(ബലി) നലിരബീകണാര്‍ത്ഥാം കേകാറലന്റെൻ കസ്റ്റഷനലില്‍ പാര്‍പലിച്ചലിരുന്ന
കോലെയളവലിലാം;
(സലി) വളര്‍തലിയലിരുന്ന സലെത്തുാം;
(ഡലി) ലസമൻ കസ്റ്റഷനലിലാം;
അകതാറലിറലി അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഭാരത സര്‍കാര്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിക്കുന്ന സകക്രബീനലിാംഗക ലടെസ്റ്റുകേളലില്‍
കരാഗവലിമുക്തമായവ ആയലിരലികണാം.
13
(ii) പ്രജനന നയതലില്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിച്ച പ്രകോരമുള്ള അനുവദനബീയ
ജനുസ്സുകേളുലടെ വര്‍ഗ്ഗ സവലികശേഷതകേകളാടെക കയാജലിക്കുന്നതുാം അകതാറലിറലികയാ ഭാരത
സര്‍കാകരാ വക്ഷ്യക്തമാകലിയലിട്ടുള്ളതുാം കോലൊകോലെങളലില്‍ പരലിഷ്കരലിക്കുകേയുാം വലിജാപനാം
ലചെയ്തലിട്ടുള്ളതുമായ അളവലിലാം ഗുണനലിലെവാരതലിലാം വലിവലിധ സകഭാവ സവലികശേഷതകേളലിലാം
ഏറവാം കുറഞ മാനദണ്ഡങള്‍ എങ്കേലിലാം പാലെലിച്ചലിരലികണാം;
(സലി) ബബീജമാത്രകേള്‍ ഉല്‍പാദലിപലിക്കുന്നതലികനാ സാംഭരലിക്കുന്നതലികനാ
വലില്‍ക്കുന്നതലികനാ വലിതരണാം ലചെയ്യുന്നതലികനാ കൃത്രലിമ ബബീജാധാനതലിനായലി വലിതരണാം
ലചെയ്യുന്നതലികനാ കവണലി വളര്‍ത്തുന്ന വലിത്തുകോളകേളുലടെ കൃതക്ഷ്യമായ വലിശേദാാംശേങള്‍
നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന പ്രകോരാം ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളലില്‍ സൂകലിച്ചലിരലികകണതാണക.
(7) അകപകകേനക പറയുവാനുള്ളതക പറയുവാൻ നക്ഷ്യായമായ ഒരവസരാം
നല്‍കുകേയുാം കോരക്ഷ്യങള്‍ എഴുതലി കരഖലപടുതാനുള്ള അവസരാം നല്‍കുകേയുാം ലചെയ്ത
കശേഷാം അകതാറലിറലികക രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക നല്‍കുകേകയാ നലിരസലിക്കുകേകയാ
ലചെയ്യോവന്നതാണക.
(8) രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലില്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിച്ചലിട്ടുള്ള വക്ഷ്യവസകേള്‍
പാലെലിക്കുന്നുലണന്നക ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതലിനുകവണലി അകതാറലിറലികക വലിദഗ്ദ്ധ സമലിതലിലയ
ലസമൻ കസ്റ്റഷൻ പരലികശോധലിക്കുന്നതലിനായലി ആവശേക്ഷ്യാനുസരണാം അയയാവന്നതാണക.
പ്രതലിവര്‍ഷാം കുറഞതക ഒരു പ്രാവശേക്ഷ്യലമങ്കേലിലാം അപ്രകോരമുള്ള പരലികശോധന
നടെകതണതാണക.
10. രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിലന്റെ കോലൊവധലിയുാം പുതുകലാം.—(1) 9-ാാാം വകുപലിലന്റെ
(7)-ാാാം ഉപവകുപക പ്രകോരാം നല്‍കുന്ന രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിനക അതക നല്‍കേലിയ
തബീയതലി മുതല്‍ രണക വര്‍ഷകാലെകതകക സാധുത ഉണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
(2) രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക പുതുക്കുന്നതലിനു കവണലി രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക
കോലെഹരണലപടുന്നതലിനക മൂന്നക മാസാം മുമ്പായലി നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന നലിരകലിലള്ള ഫബീസക
സഹലിതാം അകതാറലിറലിയലില്‍ അകപകലികകണതാണക. രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക
14
നല്‍കുന്നതുമായലി ബന്ധലപടക 9-ാാാം വകുപലിലന്റെ (6)-ാാാം ഉപവകുപലില്‍ പറഞലിരലിക്കുന്ന
സകൗകേരക്ഷ്യങള്‍ ഉലണന്നുാം നലിബന്ധനകേള്‍ പാലെലിക്കുന്നുലണന്നുാം അകതാറലിറലികക
കബാധക്ഷ്യലപടുന്നപകാം, അകപക സകബീകേരലിച്ച തബീയതലി മുതല്‍ മൂന്നക മാസതലിനുള്ളലില്‍,
രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക രണക വര്‍ഷകതകക കൂടെലി പുതുകലി നല്‍കകേണതാണക.
രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക പുതുക്കുന്നതലിനായലി നല്‍കേലിയ അകപകയലികനല്‍ മൂന്നക
മാസതലിനുള്ളലില്‍ മറക വലിധതലില്‍ അറലിയലിപക നല്‍കേലിയലില്ലൊലയങ്കേലില്‍ രജലികസഷൻ പുതുകലി
നല്‍കേലിയതായലി കേരുതലപകടെണതാണക.
(3) ബബീജമാത്രകേളുലടെ ഉല്‍പാദനതലിനുള്ള കയാഗക്ഷ്യതാമാനദണ്ഡങള്‍ പാലെലിക്കുന്ന
പുതലിയ വലിത്തുകോളകേലള, അകതാറലിറലിയുലടെ മുൻകൂര്‍ അനുമതലിയുാം ആവശേക്ഷ്യമായ
സര്‍ടലിഫലികകഷനുാം ഇല്ലൊലത ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേളലില്‍ പ്രകവശേലിപലിക്കുവാകനാ
ഉപകയാഗലിക്കുവാകനാ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു. സാകക്ഷ്യലപടുതലിയ വലിത്തുകോളകേളുലടെ മരണാം,
കേലയ്യോഴെലിയല്‍ എന്നലിവ യഥാസമയാം അകതാറലിറലിലയ കരഖാമൂലൊം അറലിയലികകണതാണക.
11. ലസമൻ ബാങ്കുകേളുലടെ രജലികസഷൻ.— (1) ഈ ആകക പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വന്ന
തബീയതലിയലിലാം അന്നുമുതല്‍ക്കുാം ഏലതങ്കേലിലാം ആള്‍, കഫാം, പരലിമലിത ബാധക്ഷ്യതാപങ്കോളലിതാം
(ലെലിമലിറഡക ലെയബലിലെലിറലി പാര്‍ടകണര്‍ഷലിപക), കേമ്പനലി, ലപ്രാഡറ്റ്യൂസര്‍ കേമ്പനലി, സാപനാം,
സര്‍കാരലിതര സാംഘടെന, കേന്നുകോലെലി ബബീകഡഴ്സക അകസാസലികയഷൻ, ട്രസ്റ്റക,
കകേന/സാംസാന സര്‍കാര്‍ വകുപക, സഹകേരണ സാംഘാം, മകറലതങ്കേലിലാം ഏജൻസലി
എന്നലിവ അകതാറലിറലിയലില്‍ നലിന്നക രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക കേരസമാകാലത ലസമൻ
ബാങ്കേക സാപലിക്കുകേകയാ പ്രവര്‍തലിപലിക്കുകേകയാ ലചെയ്യുവാൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) (1)-ാാാം ഉപവകുപലില്‍ പരാമര്‍ശേലിച്ചലിരലിക്കുന്ന രജലികസഷനുമായലി ബന്ധലപട
കോരക്ഷ്യങള്‍ നലിര്‍ണ്ണയലിക്കുന്ന പ്രകോരാം ആയലിരലിക്കുന്നതാണക.
12. എ. ഐ. കകേനങളുലടെ രജലികസഷൻ.— (1) ഈ ആകക പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വന്ന
തബീയതലിയലിലാം അന്നുമുതല്‍ക്കുാം ഏലതങ്കേലിലാം ആള്‍, കഫാം, പരലിമലിത ബാധക്ഷ്യതാപങ്കോളലിതാം
(ലെലിമലിറഡക ലെയബലിലെലിറലി പാര്‍ടകണര്‍ഷലിപക), കേമ്പനലി, ലപ്രാഡറ്റ്യൂസര്‍ കേമ്പനലി, സാപനാം,
15
സര്‍കാരലിതര സാംഘടെന, കേന്നുകോലെലി ബബീകഡഴ്സക അകസാസലികയഷൻ, ട്രസ്റ്റക, സഹകേരണ
സാംഘാം, മകറലതങ്കേലിലാം ഏജൻസലി എന്നലിവ അകതാറലിറലിയലില്‍ നലിന്നക രജലികസഷൻ
സര്‍ടലിഫലികറക കേരസമാകാലത എ. ഐ. കകേനങള്‍ സാപലിക്കുകേകയാ
പ്രവര്‍തലിപലിക്കുകേകയാ ലചെയ്യോൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) (1)-ാാാം ഉപവകുപലില്‍ പരാമര്‍ശേലിച്ചലിരലിക്കുന്ന രജലികസഷനുമായലി ബന്ധലപട
കോരക്ഷ്യങള്‍ നലിര്‍ണ്ണയലിക്കുന്ന പ്രകോരാം ആയലിരലിക്കുന്നതാണക.
വലിശേദബീകേരണാം.— ഈ വകുപലിലലെ യാലതാന്നുാം സര്‍കാര്‍ മൃഗസാംരകണ വകുപലിനക
കേബീഴെലിലള്ള സാപനങള്‍കക ബാധകേമാകുന്നതല്ലെ.
13. വലിത്തുകോളകേളുലടെ സാകക്ഷ്യലപടുതല്‍.— (1) ഈ ആകക പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വന്ന
തബീയതലിയലിലാം അന്നുമുതല്‍ക്കുാം ലസമൻ കസ്റ്റഷനുകേള്‍, അകതാറലിറലി
സാകക്ഷ്യലപടുതലിയലിട്ടുള്ള വലിത്തുകോളകേളലില്‍ നലിന്നല്ലൊലത ബബീകജാല്‍പാദനാം നടെത്തുവാൻ
പാടുള്ളതല്ലെ.
(2) വലിത്തുകോളകേളുലടെ സാകക്ഷ്യലപടുതല്‍, സവലികശേഷ തലിരലിച്ചറലിയല്‍ നമ്പര്‍
നല്‍കേലാം പ്രദര്‍ശേലിപലികലാം നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന പ്രകോരാം ആയലിരലികകണതാണക.
14. എ. ഐ. ലടെകബീഷക്ഷ്യലന്റെ സാകക്ഷ്യലപടുതല്‍.— സര്‍കാര്‍ വലിനലിര്‍കദശേലിക്കുന്ന
അങലനയുള്ള രബീതലിയലിലാം അങലനയുള്ള നലിബന്ധനകേള്‍കക വലികധയമായുാം കൃത്രലിമ
ബബീജാധാനാം നടെത്തുന്ന ലടെകബീഷക്ഷ്യലന അകതാറലിറലി സാകക്ഷ്യലപടുകതണതാണക.
15. ബബീജമാത്രകേളുലടെ വലില്‍പന , ഉപകയാഗാം മുതലൊയവ ക്രമബീകേരലികല്‍.— (1)
അകതാറലിറലി അധലികോരലപടുതലിയ ആളുകേള്‍കല്ലൊലത മറാര്‍ക്കുാം ബബീജമാത്രകേള്‍ /ഭ്രൂണാം
വലില്‍ക്കുകേകയാ വലിതരണാം ലചെയ്യുകേകയാ സമാനലിക്കുകേകയാ ലകേമാറാം ലചെയ്യുകേകയാ
ലചെയ്യോൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന അങലനയുള്ള രബീതലിയലിലാം അപ്രകോരമുള്ള
നലിബന്ധനകേള്‍കക വലികധയമായുാം അകതാറലിറലി നല്‍കുന്ന മുൻകൂര്‍ അനുമതലി കൂടൊലത
16
സാംസാനതലിനക പുറതക ഉല്‍പാദലിപലിക്കുന്ന ബബീജമാത്രകേള്‍, ഭ്രൂണാം എന്നലിവ കൃത്രലിമ
ബബീജാധാനതലിനുകവണലി സാംസാനതലിനകേതക വലില്‍ക്കുവാകനാ വലിതരണാം
ലചെയ്യുവാകനാ സാംഭാവന ലചെയ്യുവാകനാ ലകേമാറാം ലചെയ്യുവാകനാ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(3) നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന അങലനയുള്ള രബീതലിയലിലാം അപ്രകോരമുള്ള
നലിബന്ധനകേള്‍കക വലികധയമായുാം അകതാറലിറലി നല്‍കുന്ന മുൻകൂര്‍ അനുമതലി ഇല്ലൊലത
കൃത്രലിമ ബബീജാധാനതലിനക കവണലികയാ ലകേമാറാം ലചെയ്യുന്നതലിനക കവണലികയാ
ബബീജമാത്രകേകളാ ഭ്രൂണകമാ വലികദശേത്തുനലിന്നുാം സാംസാനകതകക ഇറക്കുമതലി ലചെയ്യുവാൻ
പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(4) യാലതാരാളുാം അനധലികൃത ബബീജമാത്രകേളുലടെ ഉപകയാഗാം, മലിസക ബാൻഡഡക
ബബീജാം, സബകസ്റ്റാൻകഡര്‍ഡക ബബീജാം എന്നലിവയുലടെ ഉല്‍പാദനാം, ലകേവശോം വയല്‍,
വലിതരണാം, വലില്‍പന, ഉപകയാഗാം, ഏലതങ്കേലിലാം രൂപതലിലള്ള ലകേമാറാം, ഇറക്കുമതലി-
കേയറ്റുമതലി എന്നലിവ ലചെയ്യോൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
16. രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിലന്റെ തനലിപകേര്‍പക.— ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍
പ്രകോരാം നല്‍കേലിയ രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക അലല്ലെങ്കേലില്‍ പുതുകല്‍ സര്‍ടലിഫലികറക
വലിരൂപമാകുകേകയാ നഷ്ടലപടുകേകയാ നശേലിപലികലപടുകേകയാ ലചെലയ്തന്നക അകതാറലിറലികക
കബാധക്ഷ്യലപടുകേയാലണങ്കേലില്‍ നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന പ്രകോരമുള്ള ഫബീസക അടെച്ചക
അകപകലിക്കുന്നപകാം, അകപകകേനക സര്‍ടലിഫലികറലിലന്റെ തനലിപകേര്‍പക നല്‍കോവന്നതാണക.
17. രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക അസാധുവാകല്‍.— അകതാറലിറലികക, ഇതക
സാംബന്ധലിച്ചക അതലിനക ലെഭലിച്ച റഫറൻസലികനകലൊ പരാതലിയലികനകലൊ അലല്ലെങ്കേലില്‍
അകതാറലിറലി രൂപബീകേരലിച്ച വലിദഗ്ദ്ധ സമലിതലിയുലടെ അകനകഷണ റലികപാര്‍ടലിലന്റെ
അടെലിസാനതലികലൊ,—
17
(എ) ഒരു ലസമൻ കസ്റ്റഷൻ ഈ ആകലിൻ കേബീഴെലിലള്ള രജലികസഷൻ
സര്‍ടലിഫലികറക കനടെലിയതക ലതറായ വലിവരാം നല്‍കേലികയാ വഞനയലിലൂലടെകയാ ആലണകന്നാ;
അലല്ലെങ്കേലില്‍
(ബലി) ഈ ആകക പ്രകോരാം രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ളയാള്‍
നക്ഷ്യായമായ കോരണങള്‍ കൂടൊലത, ഏതു വക്ഷ്യവസകേള്‍ക്കുാം നലിബന്ധനകേള്‍ക്കുാം
വലികധയമായാകണാ സര്‍ടലിഫലികറക കനടെലിയതക, അവ പാലെലികാതലിരലിക്കുകേയാലണകന്നാ;
അലല്ലെങ്കേലില്‍
(സലി) രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ളയാള്‍ ഈ ആകലിലലെകയാ
അതലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയ ചെടങളലികലെകയാ എലതങ്കേലിലാം വക്ഷ്യവസകേള്‍ ലൊംഘലിലച്ചകന്നാ,
കബാദക്ഷ്യലപടുന്ന പകാം, സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ളയാള്‍ലകതലിലര ഈ ആകക
പ്രകോരാം എടുകാവന്ന മകറലതാരു നടെപടെലിക്കുാം ഭാംഗാം വരാത വലിധതലില്‍, അയാള്‍കക
കോരണാം കോണലികാൻ ഒരു അവസരാം നല്‍കേലിയകശേഷാം,—
(i) ഈ ആകക പ്രകോരാം എലതങ്കേലിലാം വക്ഷ്യക്തലികക 9-ാാാം വകുപലിൻ കേബീഴെലില്‍ രജലികസഷൻ
സര്‍ടലിഫലികകറാ പുതുകലിയ സര്‍ടലിഫലികകറാ അനുവദലിക്കുന്ന സമയതക ഏലതങ്കേലിലാം
വക്ഷ്യവസകേള്‍ ചുമതലിയലിട്ടുള്ള സാംഗതലിയലില്‍ ആ വക്ഷ്യക്തലി അതരാം വക്ഷ്യവസകേള്‍
പാലെലിക്കുന്നതലില്‍ വബീഴ്ച വരുതലിയാല്‍ രജലികസഷൻ/ പുതുകല്‍ സര്‍ടലിഫലികറക റദാക്കുകേകയാ,
നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന പ്രകോരമുള്ള അതരാം നടെപടെലികേള്‍ സകബീകേരലിക്കുകേകയാ;
(ii) സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ളയാള്‍ നലിയമപ്രകോരമുള്ള എല്ലൊ വക്ഷ്യവസകേളുാം
അകതാറലിറലികക കബാധക്ഷ്യമാകുാംവലിധാം പാലെലിക്കുന്നതുവലര രജലികസഷൻ/ പുതുകല്‍
സര്‍ടലിഫലികറക താല്‍കാലെലികേമായലി നലിറുതലിവയ്ക്കുകേകയാ;
(iii) രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ളയാളലില്‍ നലിന്നുാം വക്ഷ്യവസകേള്‍
പാലെലിചലകോള്ളാലമന്നക കരഖാമൂലെമുള്ള ഉറപക എഴുതലിവാങ്ങുകേകയാ
ലചെയ്യോവന്നതാണക.
18
18. അപബീല്‍.— (1) ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍ പ്രകോരാം രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക
നല്‍കുവാകനാ പുതുക്കുവാകനാ അകതാറലിറലി വലിസമതലിക്കുകേകയാ, രജലികസഷൻ
സര്‍ടലിഫലികറക റദാക്കുകേകയാ താല്‍കാലെലികേമായലി നലിറുതലിവയ്ക്കുകേകയാ ലചെയ്തതുമൂലൊം
സങ്കേടെമനുഭവലിക്കുന്ന ഏലതാരാള്‍ക്കുാം അതക സാംബന്ധലിച്ച കരഖാമൂലെമുള്ള അറലിയലിപക ലെഭലിച്ചക
മുപതക ദലിവസതലിനകോം, അപകലെറക അകതാറലിറലി മുമ്പാലകേ അപബീല്‍ സമര്‍പലികാവന്നതാണക.
സാംസാനലത മൃഗസാംരകണ വകുപക ലസക്രടറലി ഈ ആകക പ്രകോരമുള്ള അപകലെറക
അകതാറലിറലി ആയലിരലിക്കുന്നതാണക:
എന്നാല്‍ നലിശ്ചലിത സമയപരലിധലികകോം അപബീല്‍ സമര്‍പലിക്കുന്നതലിനക അപബീല്‍
വാദലികക കേഴെലിയാതലിരുന്നതലിനക മതലിയായ കോരണമുലണന്നക അപകലെറക അകതാറലിറലികക
കബാദക്ഷ്യലപടുന്നപകാം (1)-ാാാം ഉപവകുപലില്‍ പരാമര്‍ശേലിക്കുന്ന കോലൊവധലി മുതല്‍ മുപതക
ദലിവസാം വലരയുള്ള കോലെതാമസാം മാപാകാവന്നതാണക.
(2) അപബീല്‍ അകപകകേനക പറയുവാനുള്ളതക പറയുവാൻ നക്ഷ്യായമായ ഒരവസരാം
നല്‍കേലിയ കശേഷാം, അപകലെറക അകതാറലിറലി, കേഴെലിയുന്നതുാം കവഗാം, അപബീല്‍ ലെഭലിച്ച തബീയതലി
മുതല്‍ പരമാവധലി മൂന്നു മാസതലിനകോം, അപബീലെലില്‍ തബീരുമാനലമടുകകണതാണക.
അദക്ഷ്യായാം 4
പരലികശോധന, അകനകഷണാം, പലിടെലിലച്ചടുകല്‍ മുതലൊയവയ്ക്കുള്ള അധലികോരാം
19. പരലികശോധന , അകനകഷണാം , പലിടെലിലച്ചടുകല്‍ മുതലൊയവയ്ക്കുള്ള അധലികോരാം.— (1)
ഈ ആകലികലെയുാം അതലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയലിട്ടുള്ള ചെടങളലികലെയുാം വക്ഷ്യവസകേളുാം
രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലിലലെ വക്ഷ്യവസകേളുാം നലിബന്ധനകേളുാം പാലെലിക്കുന്നുകണാ എന്നക
ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതലിനുാം കൂടൊലത പരലികശോധനകയാ ലതളലിലവടുപലികനാ കവണലിയുാം
അകതാറലിറലിയ്ക്കുാം അകതാറലിറലി ചുമതലെലപടുത്തുന്ന വലിദഗ്ദ്ധ സമലിതലി അാംഗങള്‍ക്കുാം ലസമൻ
കസ്റ്റഷനുകേളലില്‍ പരലികശോധനകയാ അകനകഷണകമാ നടെത്തുന്നതലിനുാം നടെതലിക്കുന്നതലിനുമുള്ള
അധലികോരമുണായലിരലിക്കുന്നതാണക.
19
(2) ഏലതങ്കേലിലാം പരലിസരതക, ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍കക വലിരുദമായ
പ്രവര്‍തനങള്‍ നടെക്കുന്നുലവകന്നാ, ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍ക്കുാം ചെടങള്‍ക്കുാം
അനുസൃതമല്ലൊലതയുാം രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറലില്‍ നലിഷ്കര്‍ഷലിച്ചലിട്ടുള്ള വക്ഷ്യവസകേള്‍
പാലെലികാലതയുാം പ്രവര്‍തലിക്കുന്നുലവകന്നാ അകതാറലിറലികകാ അകതാറലിറലി
ചുമതലെലപടുത്തുന്ന വലിദഗകധ സമലിതലി അാംഗങള്‍കകാ കോരക്ഷ്യകോരണസഹലിതാം
കബാധക്ഷ്യലപടുന്നപകാം, ആ പ്രകദശേതക പ്രകവശേലിച്ചക സാമ്പലിളുകേള്‍ എടുക്കുകേകയാ
പരലികശോധന, ലതരച്ചലില്‍ എന്നലിവ നടെത്തുകേകയാ നടെതലിക്കുകേകയാ ലചെയ്യോവന്നതാണക.
(3) ലസമൻ കസ്റ്റഷലന്റെ പരലിസരതക നലിന്നക ബബീജാം, രക്താം അലല്ലെങ്കേലില്‍ ബബീജമാത്രകേള്‍
ഉല്‍പാദലിപലിക്കുവാനുപകയാഗലിക്കുന്ന മറക വസ്തുകള്‍ എന്നലിവയുലടെ സാമ്പലിളുകേള്‍ കശേഖരലിച്ചക
അാംഗബീകൃത ലെകബാറടറലിയലില്‍ അതരാം സാമ്പലിളുകേള്‍ വലിശേകേലെനാം ലചെയ്യേലിക്കുകേയുാം
അാംഗബീകോരമലില്ലൊത വലിത്തുകോളയലില്‍ നലിന്നുള്ള ബബീജമാത്രകേളുലടെ കശേഖരാം ഉടെനടെലി നശേലിപലിക്കുകേയുാം
ബബീജമാത്രകേളുലടെ സാംസ്കരണതലിനുള്ള ഉപകേരണങള്‍ മുദ്രവയ്ക്കുകേയുാം പലിടെലിലച്ചടുക്കുകേയുാം
ലചെകയ്യേണതാണക.
(4) അകനകഷണാം, പലിടെലിലച്ചടുകല്‍ മുതലൊയവയുമായലി ബന്ധലപടക 2023- ലലെ
ഭാരതബീയ നാഗരലികേ സുരകാ സാംഹലിതയലിലലെ (2023-ലലെ 46-ാാാം കകേന ആകക)
ബന്ധലപട വക്ഷ്യവസകേള്‍, ഈ വകുപലിലന്റെ (1)- ഉാം (2)- ഉാം (3)- ഉാം ഉപവകുപ്പുകേള്‍
പ്രകോരമുള്ള അകനകഷണാം, പലിടെലിലച്ചടുകല്‍ മുതലൊയവയക ബാധകേമായലിരലിക്കുന്നതാണക.
20. കരഖകേളുലടെ സൂകലികലാം സമര്‍പണവാം.— (1) ഈ ആകക പ്രകോരാം രജലികസഷൻ
സര്‍ടലിഫലികറക കനടെലിയ ഓകരാ വക്ഷ്യക്തലിയുാം തലന്റെ ബലിസലിനസക ഇടെപാടുകേളുമായലി ബന്ധലപട
രജലിസ്റ്ററുകേളുാം അകകൗണ്ടുകേളുാം കരഖകേളുാം അകതാറലിറലി നലിഷ്കര്‍ഷലിക്കുന്ന പ്രകോരാം
സൂകലികകണതാണക.
(2) ഒരു ലസമൻ കസ്റ്റഷൻ/ലസമൻ ബാങ്കേക അലല്ലെങ്കേലില്‍ എ.ഐ. കകേനതലിലന്റെ
രജലികസഷൻ സര്‍ടലിഫലികറക ലകേവശേമുള്ള ഓകരാ വക്ഷ്യക്തലിയുാം ലസമൻ കസ്റ്റഷലന/ ലസമൻ
ബാങ്കേലിലന അലല്ലെങ്കേലില്‍ എ. ഐ. കകേനലത സാംബന്ധലിച്ച വാര്‍ഷലികേ റലികപാര്‍ട്ടുാം അതലിലന്റെ
20
തനലിപകേര്‍പ്പുാം നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന മാതൃകേയലിലാം സമയത്തുാം അകതാറലിറലികക
സമര്‍പലികകണതാണക.
(3) വലിതരണതലിനുകവണലി കശേഖരലിച്ചലിട്ടുള്ള ബബീജമാത്രകേളുലടെയുാം
സാകക്ഷ്യലപടുതല്‍ ആവശേക്ഷ്യമുള്ള പുതലിയ വലിത്തുകോളകേളുലടെയുാം വലിശേദാാംശേങള്‍
നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന മാതൃകേയലിലാം സമയത്തുാം റലികപാര്‍ടായലി അകതാറലിറലികക
സമര്‍പലികകണതാണക.
21. നലിര്‍കദശേങള്‍ നല്‍കുവാനുള്ള അധലികോരാം.— ഈ ആകലിലലെയുാം ചെടങളലിലലെയുാം
വക്ഷ്യവസകേള്‍ക്കുാം ഇതക സാംബന്ധലിച്ചക സര്‍കാര്‍ നല്‍കുന്ന നലിര്‍കദശേങള്‍ക്കുാം
വലികധയമായലി, അകതാറലിറലികക അതലിലന്റെ അധലികോരങളുാം ചുമതലെകേളുാം
നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലികലെയായലി, ഏലതങ്കേലിലാം ആളലികനാ, ഉകദക്ഷ്യാഗസകനാ,
അധലികോരസാനതലികനാ കരഖാമൂലൊം ഏലതാരു നലിര്‍കദശേവാം നല്‍കോവന്നതുാം അതരാം
ആള്‍, ഉകദക്ഷ്യാഗസൻ, അധലികോരസാനാം, അതതക സാംഗതലികപാലലെ, അവ പാലെലികാൻ
ബാദക്ഷ്യസരായലിരലിക്കുന്നതുമാണക.
22. കകോടെതലിയലില്‍ പരാതലി നല്‍കുവാനുള്ള അധലികോരാം. - ഏലതങ്കേലിലാം ആള്‍,
സാപനാം, കേമ്പനലി അലല്ലെങ്കേലില്‍ സര്‍കാരലിതര സാംഘടെന ഈ ആകലികലെകയാ അതലിൻ കേബീഴെലില്‍
ഉണാകലിയ ചെടങളലികലെകയാ വക്ഷ്യവസകേള്‍കക വലിരുദമായലി കേന്നുകോലെലി പ്രജനന
പ്രവര്‍തനങളലികലൊ അലല്ലെങ്കേലില്‍ ബബീജാം/ഭ്രൂണതലിലന്റെ വക്ഷ്യാപാരാം, വലിതരണാം എന്നലിവയലികലൊ
ഏര്‍ലപടലിരലിക്കുന്നു എന്നക അകതാറലിറലികക കബാധക്ഷ്യമാകുന്നപകാം അയാള്‍ലകതലിലര
അകതാറലിറലികകാ അകതാറലിറലി അധലികോരലപടുത്തുന്ന ഏലതങ്കേലിലാം ഉകദക്ഷ്യാഗസകനാ ജുഡബീഷക്ഷ്യല്‍
ഫസ്റ്റക കാസക മജലികസറക കകോടെതലിയലില്‍ പരാതലി നല്‍കോവന്നതാണക.
23. ശേലികകേള്‍.— ഈ ആകലിലലെയുാം ചെടങളലിലലെയുാം ഏലതങ്കേലിലാം വക്ഷ്യവസകേള്‍
ലൊംഘലിക്കുന്ന ഏലതാരാളുാം കുറസാപനതലികനല്‍ ഒരു ലെകാം രൂപ വലരയാകോവന്ന പലിഴെകയാ
അലല്ലെങ്കേലില്‍ ഒരു വര്‍ഷാം വലരയാകോവന്ന തടെകവാ അലല്ലെങ്കേലില്‍ രണ്ടുാം കൂടെലികയാ നല്‍കേലി
ശേലികലികലപകടെണതാണക.
21
24. കുറങള്‍കക നടെപടെലിലയടുകല്‍.— (1) അകതാറലിറലിയുലടെകയാ അലല്ലെങ്കേലില്‍ അകതാറലിറലി
ഇതലിനായലി അധലികോരലപടുതലിയ ഏലതങ്കേലിലാം ഉകദക്ഷ്യാഗസലന്റെകയാ കരഖാമൂലെമുള്ള
പരാതലിയലികനലെല്ലൊലത, യാലതാരു കകോടെതലിയുാം ഈ ആകക പ്രകോരാം ശേലികാര്‍ഹമായ
കുറതലികനല്‍ നടെപടെലിലയടുക്കുവാൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) ഈ ആകക പ്രകോരാം ശേലികാര്‍ഹമായ ഏലതാരു കുറവാം ജുഡബീഷക്ഷ്യല്‍ ഫസ്റ്റക കാസക
മജലികസറക കകോടെതലിയലില്‍ വലിചൊരണ ലചെയ്യോവന്നതാണക.
അദക്ഷ്യായാം 5
പലെവകേ
25. അാംഗബീകൃത ലെകബാറടറലിയുലടെ റലികപാര്‍ടക .—ഒരു അാംഗബീകൃത ലെകബാറടറലി യഥാവലിധലി
നല്‍കേലിയ റലികപാര്‍ടായലി കേണകാക്കുന്ന ഏതക കരഖയുാം ഈ ആകക പ്രകോരമുള്ള ഏതക
നടെപടെലികേളലിലാം അതലില്‍ പറഞലിരലിക്കുന്ന വസ്തുതകേളുലടെ ലതളലിവായലി ഉപകയാഗലികാവന്നതാണക.
26. തകദശോധലികോരസാനങളുലടെ ചുമതലെ.— അകതാറലിറലിയുലടെ ചുമതലെകേള്‍
നലിര്‍വ്വഹലിക്കുന്നതലിനക ആവശേക്ഷ്യമായ സഹായസഹകേരണങളുാം വലിവരങളുാം ബന്ധലപട
തകദശോധലികോരസാനങള്‍ അകതാറലിറലികക നല്‍കകേണതുാം, ആവശേക്ഷ്യമുള്ളകപാള്‍
അപ്രകോരമുള്ള കരഖകേളുാം പ്രമാണങളുാം വലിശേദ പരലികശോധനകേള്‍കായലി ലെഭക്ഷ്യമാകകണതുമാണക.
വലിശേദബീകേരണാം.— ഈ വകുപലിലന്റെ ആവശേക്ഷ്യതലികലെകക,
"തകദശോധലികോരസാനങള്‍" എന്നാല്‍ ഓകരാ ജലില്ലെയലിലലെയുാം മൃഗസാംരകണ
ആഫബീസര്‍, അകദഹാം അധലികോരലപടുത്തുന്ന മറക ഉകദക്ഷ്യാഗസര്‍, കകേരള ലലെവക കസ്റ്റാകക
ലഡവലെപകലമന്റെക കബാര്‍ഡലിലലെ മാകനജര്‍ (ലലെവക കസ്റ്റാകക ലപ്രാഡകൻ), അകദഹാം
അധലികോരലപടുത്തുന്ന മറക ഉകദക്ഷ്യാഗസര്‍ എന്നര്‍ത്ഥമാകുന്നു.
27. റലികപാര്‍ട്ടുകേളുലടെ സമര്‍പണാം.— അകതാറലിറലി, അതലിലന്റെ പ്രവര്‍തനങള്‍, വരവക
ലചെലെവക കേണക്കുകേള്‍ അലല്ലെങ്കേലില്‍ നയങള്‍ എന്നലിവയുമായലി ബന്ധലപട റലികപാര്‍ട്ടുകേള്‍,
22
സലിതലിവലിവരകണക്കുകേള്‍, മറക വലിവരങള്‍ എന്നലിവ നലിര്‍ണ്ണയലികലപടുന്ന രബീതലിയലില്‍,
കോലൊകോലെങളലില്‍, സര്‍കാരലിനക സമര്‍പലികകണതാണക.
28. അകതാറലിറലിയലിലലെ എല്ലൊ വലിദഗ്ദ്ധരുാം ഉകദക്ഷ്യാഗസരുാം പബലികേക
സര്‍വന്റുമാരായലിരലിക്കുലമന്നക.— ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍ പ്രകോരമുള്ള, അകതാറലിറലിയലിലലെ
എല്ലൊ വലിദഗ്ദ്ധരുാം ഉകദക്ഷ്യാഗസരുാം ഈ ആകലിലലെ ഏലതങ്കേലിലാം വക്ഷ്യവസകേള്‍ക്കുാം അതുമായലി
ബന്ധലപട ചെടങള്‍ക്കുാം അനുസൃതമായലി പ്രവര്‍തലിക്കുകമ്പാകഴൊ അലല്ലെങ്കേലില്‍ അവയലിലലെ
വക്ഷ്യവസകേള്‍ നടെപാക്കുകമ്പാകഴൊ 2023-ലലെ ഭാരതബീയ നക്ഷ്യായ സാംഹലിത (2023-ലലെ 45-ാാാം
കകേന ആകക) പ്രകോരമുളള പബലികേക സര്‍വന്റുമാരായലി കേരുതലപകടെണതാണക.
29. സലിവലില്‍ കകോടെതലികേളുലടെ അധലികോരലിതയക വലിലെകക.— ഈ ആകക പ്രകോരകമാ അതലിൻ
കേബീഴെലിലണാകലിയ ചെടങള്‍ പ്രകോരകമാ, അകതാറലിറലികയാ, അകതാറലിറലി ചുമതലെലപടുത്തുന്ന
ഉകദക്ഷ്യാഗസകരാ വലിദഗ്ദ്ധകരാ പരലികശോധന നടെതലി, ഈ ആകക പ്രകോരാം അവരലില്‍ നലികലിപ്തമായ
അധലികോരാം വലിനലികയാഗലിച്ചക ഏലതങ്കേലിലാം വലിഷയതലില്‍ തബീര്‍പ്പു കേല്‍പലിച്ചകതാ അതലിനായലി
അവലൊംബലിച്ച രബീതലികയാ, തബീരുമാനങകളാ കചൊദക്ഷ്യാം ലചെയ്യുവാൻ യാലതാരു സലിവലില്‍ കകോടെതലിക്കുാം
അധലികോരലിത ഉണായലിരലിക്കുന്നതല്ലെ.
30. ഉതമവലിശേകാസപൂര്‍വ്വാം ലചെയ്ത പ്രവൃതലികേള്‍കക സാംരകണാം.— അകതാറലിറലികയാ
ഏലതങ്കേലിലാം അാംഗകമാ അകതാറലിറലി ചുമതലെലപടുത്തുന്ന ഉകദക്ഷ്യാഗസകരാ വലിദഗ്ദ്ധകരാ
ഉതമവലിശേകാസതലിലാം ലപാതുതാല്പരക്ഷ്യാം മുൻനലിര്‍തലിയുാം ഈ ആകക പ്രകോരകമാ അതലിൻ കേബീഴെലില്‍
ഉണാകലിയലിട്ടുളള ചെടങള്‍ പ്രകോരകമാ ലചെയ്തകതാ ലചെയ്യോൻ ഉകദശേലിക്കുന്നകതാ ആയ
കോരക്ഷ്യങള്‍ലകതലിലര യാലതാരു വക്ഷ്യവഹാരകമാ കപ്രാസലികേറ്റ്യൂഷകനാ മറക നലിയമ നടെപടെലികേകളാ
നലിലെനലില്‍ക്കുന്നതല്ലെ.
31. ചെടങള്‍ ഉണാക്കുവാനുള്ള അധലികോരാം.— (1) ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍
നടെപലിലൊക്കുന്ന ആവശേക്ഷ്യതലികലെകായലി സര്‍കാരലിനക, ഗസറക വലിജാപനാം വഴെലി, ചെടങള്‍
ഉണാകാവന്നതാണക.
23
(2) ഈ വകുപലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലപടുന്ന ഏലതാരു ചെടവാം അതക
ഉണാകലിയകശേഷാം, കേഴെലിയുന്നത്രകവഗാം, നലിയമസഭ സകമളനതലിലൊയലിരലിക്കുകമ്പാള്‍
അതലിലന്റെ മുമ്പാലകേ, അതക ഒരു സകമളനതലികലൊ, തുടെര്‍ച്ചയായ രണക
സകമളനങളലികലൊലപടൊവന്ന ആലകേ പതലിനാലെക ദലിവസകാലെകതകക വകയണതുാം,
അപ്രകോരാം അതക ഏതക സകമളനതലില്‍ വയ്ക്കുന്നുകവാ ആ സകമളനകമാ,
ലതാടടുത്തുവരുന്ന സകമളനകമാ അവസാനലിക്കുന്നതലിനുമുമ്പക നലിയമസഭ പ്രസ്തുത
ചെടതലില്‍ ഏലതങ്കേലിലാം കഭദഗതലി വരുത്തുകേകയാ, അഥവാ ആ ചെടാം ഉണാകകണതലിലല്ലെന്നക
തബീരുമാനലിക്കുകേകയാ ലചെയ്യുന്നപകാം, ആ ചെടതലിനക അതലിനുകശേഷാം, അതതു
സാംഗതലികപാലലെ, അപ്രകോരാം കഭദഗതലി ലചെയ്തപ്രകോരാം പ്രാബലെക്ഷ്യമുണായലിരലിക്കുകേകയാ,
അഥവാ യാലതാരു പ്രാബലെക്ഷ്യവമലില്ലൊതലിരലിക്കുകേകയാ ലചെയ്യുന്നതുമാകുന്നു; എന്നലിരുന്നാലാം,
അപ്രകോരമുളള ഏലതങ്കേലിലാം കഭദഗതലികയാ റദാകകലൊ, അതതുസാംഗതലികപാലലെ, ആ
ചെടപ്രകോരാം മുമ്പക ലചെയ്തലിട്ടുളള ഏലതങ്കേലിലാം സാംഗതലിയുലടെ സാധുതയക ഭാംഗാം വരാത
വലിധതലില്‍ ആയലിരലികകണതാണക.
32. ലവഷമക്ഷ്യങള്‍ നബീകാം ലചെയ്യുന്നതലിനുള്ള അധലികോരാം.— (1) ഈ ആകലിലലെ
വക്ഷ്യവസകേള്‍ നടെപലിലൊക്കുന്നതലില്‍ എലനങ്കേലിലാം ലവഷമക്ഷ്യങള്‍ ഉണാകുന്നപകാം, സര്‍കാരലിനക,
അതരാം ലവഷമക്ഷ്യാം നബീകാം ലചെയ്യുന്നതലികലെകക ആവശേക്ഷ്യലമകന്നാ യുക്തലമകന്നാ അതലിനക
കതാന്നുന്നതുാം ഈ ആകലിലലെ വക്ഷ്യവസകേള്‍കക വലിരുദമല്ലൊതതുമായ ഏതക കോരക്ഷ്യവാം , സര്‍കാര്‍
ഗസറലില്‍ വലിജാപനാം ലചെയ്യേലപടുന്ന ലപാതുവായകതാ പ്രകതക്ഷ്യകേമായകതാ ആയ ഉതരവക
മുകഖന ലചെയ്യോവന്നതാണക :
എന്നാല്‍ ഈ ആകക പ്രാബലെക്ഷ്യതലില്‍ വന്ന തബീയതലി മുതല്‍ ര ണ്ടു വര്‍ഷാം കേഴെലി ഞതലിനുകശേഷാം
അങലനയുള്ള യാലതാരു ഉതരവാം പുറലപടുവലിക്കുവാൻ പാടെലില്ലൊതതാകുന്നു.
(2) ഈ വകുപലിൻ കേബീഴെലില്‍ ഉണാകലിയ ഓകരാ ഉതരവാം നലിയമസഭ മുമ്പാലകേ
വകയണതാണക.
24
33. അകതാറലിറലികക ആവശേക്ഷ്യമായ തുകേ വകേയലിരുതല്‍.— അകതാറലിറലിയുലടെ
പ്രവര്‍തനങള്‍കക ആവശേക്ഷ്യമായ തുകേ, മൃഗസാംരകണ വകുപലിലന്റെ ബജറക വലിഹലിതതലില്‍
സര്‍കാര്‍ വകേയലിരുകതണതാണക.
34. റദാകലാം ഒഴെലിവാകലാം.— (1) ദലി കകേരള ലലെവക കസ്റ്റാകക ഇാംപ്രൂവകലമന്റെക ആകക, 1961
(1961-ലലെ 17) ഇതലിനാല്‍ റദാകലിയലിരലിക്കുന്നു.
(2) അങലന റദാകലിയലിരുന്നാല്‍ തലന്നയുാം, പ്രസ്തുത ആകക പ്രകോരാം ലചെയ്ത ഏലതങ്കേലിലാം
കോരക്ഷ്യകമാ എടുത ഏലതങ്കേലിലാം നടെപടെലികയാ ഈ ആകക പ്രകോരാം ലചെയ്തതാകയാ, എടുതതാകയാ
കേരുതലപകടെണതാണക.