The Gujarat Home Guards Act, 1947

GOVERNMENT OF GUJARAT LEGAL DEPARTMENT Bombay Act. No. III of 1947 The Bombay Home Guards Act.1947 [ As modified upto 31st December ]   ગજુરાત સરકાર  કાયદા િવભાગ  સન ૧૯૪૭નો મુબંઇ અિધિનયમ ક્રમાકં ૩  મુબંઇ હોમગાડર્ અિધિનયમ, ૧૯૪૭  [સન ૧૯૭૭ના ડીસેƠબર મિહનાની ૩૧મી તારીખ સધુી સધુાયાર્ પ્રમાણે]      BOMBAY ACT.NO.III OF 1947 ( THE BOMBAY HOME GUARDS ACT.1947) [22nd March, 1947] સને 1947નો Ⱥુબંઇ અિધિનયમ ˲માકં 3. (Ⱥુબંઇ હોમગાડ½ અિધિનયમ 1947) [રરમી માચર્, ૧૯૪૭] સને ૧૯૫૦ના ં મુબંઇના ૧૧મા ં અિધિનયમથી સધુારેલો. કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ,૧૯૫૦થી સધુારેલો. સન ૧૯૫૪ના ંમુબંઇના ં૪થા અિધિનયમથી સધુારેલો. મુબંઇ રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદો સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૫૬થી સધુારેલો. સન ૧૯૫૮ના ંમુબંઇના ં૭૫મા અિધિનયમથી સધુારેલો. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ,૧૯૬૦થી સધુારેલો. હોમગાડ½ની રચનાની જોગવાઇ કરવા બાબત અિધિનયમ. ૨[મુબંઇ રાજયમા]ં કટોકટીના ંપ્રસગેં ઉપયોગ અથેર્ અને બીજા હતેઓુ માટે એક ƨવૈિƍછક દળની જોગવાઇ કરવી ઇƨટ છેઃ આથી નીચે પ્રમાણે અિધિનયમ કરવામા ંઆવે છે.;- ૧ ઉદેશો અને કારણો માટે સન ૧૯૪૭નુ ં મુબંઇનુ ંસરકારી રાજપત્ર ભાગ પમો, પાન ુ ૨૫મુ ં જુઓ, િવધાનસભાની કાયર્વાહીઓ માટે સને ૧૯૪૭ની મુબંઇની િવધાનસભા ચચાર્ઓ પƨુતક ૧૦ મુ ં જુઓ , અને પિરષદની કાયર્વાહીઓ માટે સને ૧૯૪૭ની મુબંઇની િવધાન પિરષદની ચચાર્ઓ પƨુતક ૧૨મુ ંજુઓ. સન ૧૯૫૮ ના ં મુબંઇના ં૭૫ મા અિધિનયમની કલમ ૮નીચે પ્રમાણે છે –  “૮ મƚય પ્રાતં અને વરાડનો હોમગાડર્ અિધિનયમ,૧૯૪૭ અને સૈારાƧટ્રનો રાજય હોમગાડર્ વટહકુમ , ૧૯૪૮આથી રદ કયҴ છે. : પરંત ુએવી રીતે રદ કરવાથી (ક) એવી રીતે રદ કરેલા કાયદના ંપવૂર્અમલને ; અથવા (ખ) એવી રીતે રદ કરેલા કાયદની કોઇપણ જોગવાઇઓ િવરુƚધ કરવામા ંઆવેલા કોઇપણ ગનુાના ં સબંધમા ંથયેલા કોઇપણ દંડ , જƜતી અથવા િશક્ષાને, અથવા (ગ) ઉપયુર્કત આવા, દંડ, જƜતી અથવા િશક્ષાના ંસબંધમા ંકોઇ પણ તપાસ, કાનનુી કાયર્વાહી અથવા ઇલાજને, બાધ આવશે નિહ. સન 1947નો મƚય ̆ાતં અને વરાડનો 15મો. સને 1948નો સૈારાƧ˼ વટ Ɇકુમ 17મો. અને આ અિધિનયમ પસાર કરવામા ંઆƥયો ન હોત તો, આવી કોઇપણ તપાસ, કાનનુી કાયર્વાહી અથવા ઇલાજ માડંી શકાશે, ચાલ ુરાખી શકાશે અથવા અમલમા ંલાવી શકાશે અને આવો કોઇપણ દંડ, જƜતી અથવા િશક્ષા નાખંી શકાશે. ૨ સને ૧૯૫૮ના ંમુબંઇના ં૭૫મા અિધિનયમની કલમ ૩થી “મુબંઇ પ્રાતં” એ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકૂયા છે. Ȭંુક� સìંા , ƥયા�Ɯત અને આરંભ ૧. (૧) આ અિધિનયમ મુબંઇ હોમગાડર્ અિધિનયમ ૧૯૪૭ કહવેાશે. ૧[(૨) આ અિધિનયમ સમગ્ર ૨[ગજુરાત રાજયને] લાગ ુપડે છે] સન 1958નો Ⱥુબંઇનો 75મો સન 1947નો મƚય̆ાતં અને વરાડનો 15મો (૩) આ અિધિનયમ બહૃદ મુબંઇના ં િવƨતારમા ંઅને Ơયિુનિસપલ બરો અને અમદાવાદની કેƛટોનમેƛટ હદોના બનેલા િવƨતારમા ં તરત જ અમલમા ં આવશે.૩[મુબંઇ હોમગાડર્ (ƥયાિƜત અને સધુારા)અિધિનયમ,૧૯૫૮નો આરંભ થાય તે તારીખથી ૪[મુબંઇ રાજયના]ં સમગ્ર સૈરાƧટ્ર િવƨતારમા ંઅને િવદભર્ પ્રદેશના ં િવƨતારો,Ȑમા ં મƚયપ્રાતં અને વરાડનો હોમગાડર્ અિધિનયમ, ૧૯૪૭ આવી તારીખથી તરત જ પહલેા ંઅમલમા ં હતો તે િવƨતારો મા ં તે અમલમા ંઆવશે.] ૫[રાજય] સરકાર, સરકારી રાજપત્રમા ં જાહરેનામાથંી, તેમા ં િનિદƧટ કરવામા ં આવે તે તારીખે ૬[ ગજુરાત રાજયમાનંા]બીજા કોઇપણ િવƨતારમા ંઆ અિધિનયમ અમલમા ંઆવશે એમ ફરમાવી શકશે. હોમગાડ½ની રચના અને 7 [કમાƛડƛટ જનરલ અને કમાƛડƛટ]ની િનમȰુકં ૨.(૧) કલમ ૧ની પેટા-કલમ(૩)મા ંિનિદƧટ કરેલા દરેક િવƨતાર માટે અને સદરહુ ંપેટા-કલમ(૩) હઠેળ જાહરે -નામામા ં િનિદƧટ કરવામા ંઆવે તેવા દરેક િવƨતાર માટે ૮[રાજય] સરકાર હોમગાડર્ નામનુ ંએક ƨવયસેંવક દળ રચશે, અને તેના સƟયો આ અિધિનયમની જોગવાઇઓ અને તે હઠેળ કરેલા િનયમોને અનસુરીને લોક સરંક્ષણ,િમલકત રક્ષણ અને જાહરે સલામતી સબંધી તેમને સҭપવામા ંઆવે તેવા કાયҴ ૭[અને ફરજો] બજાવશે. સને 1958નો Ⱥુબંઇનો 75મો ૯((૧-ક) સૈારાƧટ્ર િવƨતાર અને િવદભર્ પ્રદેશના ંસબંધંમા,ં મુબંઇ હોમગાડર્ (ƥયાિƜત અને સધુારા) અિધિનયમ ,૧૯૫૮નો આરંભ થાય તેની તરત જ પહલેા ંઉભા કરેલા અથવા રચાયેલા હોમગાડҴ પેટાકલમ-(૧) હઠેળ ઉભા કરેલા અથવા રચાયેલા ગણાશે) (૨) ૮[રાજય]સરકાર પેટા-કલમ(૧) હઠેળ રચાયેલા દરેક હોમગાડર્નો એક કમાƛડƛટ નીમશે. ૧૦[(૩) રાજય સરકાર હોમગાડર્નો કમાƛડƛટ જનરલ પણ નીમશે અને ૧૧[ગજુરાત રાજય] ભરના હોમગાડર્ ઉપર સામાƛય દેખરેખ અને િનયતં્રણ રાખશે.] સƟયોની િનમȰુકં ૧૨[૩.(૧) કમાƛડƛટ જનરલની મજુંરીને આધીન રહીને, કમાƛડƛટ, રાજય સરકાર વખતોવખત નકકી કરે તેટલી સખં્યામા,ં લાયક અને સેવા કરવાની ઇƍછા ધરાવતી ƥયિકતઓને હોમગાડર્ના ંસƟયો તરીકે નીમી શકશે. અને હોમગાડર્ના ં કમાƛડ નીચેની કોઇ કચેરીમા ંઆવવા કોઇ સƟયને નીમી શકશે. _______________________________________________________________________ ૧. સન ૧૯૫૮ના ંમુબંઇના ં૭૫મા અિધિનયમની કલમ૪(૧) થી અસલને બદલે આ પેટા-કલમ મકૂી છે. ૨. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ,૧૯૬૦ થી ‘મુબંઇ રાજય’ એ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકૂયા છે. ૩. સન ૧૯૫૮ ના ંમુબંઇના ં૭૫મા અિધિનયમની કલમ૪(૨) થી આ ભાગ દાખલ કયҴ છે. ૪. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૬૦ થી આ શƞદોમા ંફેરફાર થતો નથી. ૫. કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૫૦થી “પાિંતક” એ શƞદને બદલે આ શƞદ મકુયો છે. ૬. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૬૦ થી આ શƞદ દાખલ કયҴ છે. ૭. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૨(૧) થી આ શƞદો દાખલ કયાર્ છે. ૮. કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૫૦ થી ‘પ્રાિંતક’ એ શƞદને બદલે આ શƞદ મકુયો છે. ૯. સન ૧૯૫૮ના ંમબુઇના ૭૫મા અિધિનયમની કલમ૫(૧) થી આ પેટા-કલમ દાખલ કરી છે ૧૦. સને ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ં૧૧મા અિધિનયમની કલમ૨(૨) થી આ પેટા-કલમ દાખલ કરી છે. ૧૧. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૬૦થી ‘મુબંઇ રાજય ‘ એ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકુયો છે. ૧૨. સન ૧૯૫૦ના ં મુબંઇના ં૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૩ થી અસલને બદલે કલમ ૩ મકુી છે. (૨) પેટા-કલમ(૧)મા ંગમે તે મજકુર હોય તે છતા,ં કમાƛડƛટ જનરલ, રાજય સરકારની મજુંરીને આધીન રહીને, પોતાના તરતના અિધકાર હઠેળની કોઇપણ જગાએ એવા કોઇપણ સƟય નીમી શકશે.] ૧[(૩) મƚયપ્રાતં અને વરડાનો હોમગાડર્ અિધિનયમ,૧૯૪૭ અથવા સૈારાƧટ્ર રાજય હોમગાડર્ વટહકુમ, ૧૯૪૮ હઠેળ ઉભા કરેલા અથવા રચાયેલા હોમગાડર્નો દરેક સƟય મુબંઇ હોમગાડર્(ƥયાિƜત અને સધુારા)અિધિનયમ, ૧૯૫૮ના ં આરંભની તરત જ પહલેા ંઆ પેટા-કલમ હઠેળ નીમાયેલા ગણાશે અને તદૃનસુાર તેને આપવામા ંઆવેલો પહરેવેશ અને િનમણ ૂકંન ુ ંપ્રમાણપત્ર કાયદેસર ગણાશે.] સન 1947 નો મƚય ̆ાતં અને વરાડનો 15મો સને 1948નો સૈારાƧ˼ વટ Ɇકુમ 17મો. સને 1958 નો. Ⱥુબંઇ નો 75મો ૨[૪(૧) કમાƛડƛટ, હોમગાડર્નો કોઇ સƟયને કોઇપણ વખતે તાલીમ માટે અથવા આ અિધિનયમની જોગવાઇ ઓ અને તે હઠેળ કરેલા િનયમો અનસુાર હોમગાડર્ને સҭપવામા ંઆવેલા ં કાયҴ અથવા ફરજો પૈકી કોઇપણ કાયર્ અથવા ફરજ બજાવવા માટે બોલાવી શકશે. સƟયોના ંકાયҴ અને ફરજો (૨) કમાƛડƛટ જનરલ હોમગાડર્ના ંકોઇ સƟયને કટોકટીમા ંતાલીમ માટે અથવા ૩[ગજુરાત રાજયના]ં કોઇપણ ભાગમા ં સદરહુ ં કાયҴ પૈકી કોઇ કાયર્ અથવા ફરજો પૈકી ફરજ બજાવવા માટે બોલાવી શકશે.] ૫. (૧) કલમ-૪ હઠેળ હોમગાડર્ના કોઇ સƟયને બોલાવવામા ંઆવે Ɨયારે તેને,તે વખતે અમલમા ંહોય તેવા કોઇ પણ અિધિનયમ હઠેળ િનમાયેલા પોલીસ અિધકારીના Ȑવી જ સĂા, િવશેષાિધકારો અને રક્ષણ મળશે. સતા, રëણ અને િનય́ણં (૨) હોમગાડર્ના સƟય તરીકેના ંકાયҴ ૪[અથવા ફરજો] બજાવતા ંતેણે કરેલ અથવા કરેલુ ંકહવેાતા કોઇપણ કૃƗયના સબંધમા,ં૫(પોલીસ કિમĕર નીમવામા ંઆƥયો હોય તેવા કોઇપણ િવƨતારમા)ંપોલીસ કિમĕરની અને બીજા ƨથળોએ જીƣલા મેિજƨટે્રટની અગાઉની મજુંરી મેળƥયા િસવાય,તેની સામે કોઇ પણ ફોજદારી કામ માડંી શકાશે નહી. ૬. હોમગાડર્ના સƟયોને કલમ ૪ હઠેળ પોલીસ દળને મદદ કરવામાટે બોલાવવામા ંઆƥયા હોય,Ɨયારે કલમ ૮ હઠેળ કરેલા િનયમોથી ઠરાવવામા ંઆવે તે રીતે અને તેટલે સધુી,તેઓ પોલીસદળના ંઅિધકારી ઓના ંિનયત્રણં હઠેળ રચાશે. પોલીસદળના અિધકાર�ઓȵુ ં િનય́ણં ૬[૬-ક(૧) કોઇ પણ કારણસર હોમગાડર્નો સƟય હોતા બધં થાય તેવી દરેક ƥયિકતએ, તેને એવા સƟય તરીકે આપવામા ંઆવેલ પોતાની િનમણ ૂકંન ુ ંઅથવા હોદાનુ ંપ્રમાણપત્ર, શĘો, સાધનસામગ્રી, પોશાક,અને બીજી જĮરીયાતની વƨતઓુ, કમાƛડƛટને અથવા કમાƛડƛટ ફરમાવે તેવી ƥયિકતને અને તેવી જગાએ પાછી સҭપી દેવી જોઇશે. હોમગાડ½નો સƟય હોદો બધં થયેથી તે ƥય�કતએ ̆માણપ́, શĘો વગેર° પાછા ં સોપી દ°વા બાબત. સન ૧૮૯૮નો પ મો (ર) કોઇપણ મેજીƨટે્રટ અને લેિખત નҭધવામા ંઆવે તેવા ખાસ કારણસર ૫[Ȑ કોઇ િવƨતાર માટે પોલીસ કિમĕર નીમવામા ંઆƥયા હોય તેવા િવƨતારમા]ંડેƜયટુી પોલીસ કિમĕરના દરજજાથી અને બીȐ ƨથળે આિસƨટંટ અથવા ડેƜયટુી પોલીસ સપુિરટેƛડેƛટના ં દરજજાથી ઉતરતા દરજજાનો ન હોય, તેવો કોઇ પોલીસ અિધકારી, આવી રીતે નિહ. સҭપાયેલ કોઇપણ પ્રમાણપત્ર શĘો,સાધનસામગ્રી, કપડા ંઅને બીજી જĮરીયાતની વƨતઓુની તપાસ માટે અને જયા ં મળે Ɨયાથંી જƜતકરવામાટે વોરંટ કાઢી શકશે.એવી રીતે કાઢવામા ંઆવેલુ ંદરેક વોરંટ ફોજદારી કાયર્રીિત અિધિનયમ ,૧૮૯૮ની જોગવાઇઓ અનસુાર,પોલીસ અિધકારીએ બજાવવ ુજોઇશે અથવા જો વોરંટ કાઢનાર મેજીƨટે્રટ અથવા પોલીસ અિધકારી એમ ફરમાવે બીજી કોઇ ƥયિકતએ બજાવવુ ંજોઇશે. _______________________________________________________________________૧ . સન ૧૯૫૮ના ંમુબંઇના ં૭૫મા અિધિનયમની કલમ ૬થી આ પેટા-કલમ ઉમેરી છે. ૨. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૪થી અસલને બદલે કલમ ૪ મકુી છે. ૩. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ,૧૯૬૦થી મુબંઇ રાજય એ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકુયા છે. ૪. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૫ થી આ શƞદો દાખલ કયҴ છે. ૫. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ, ૧૯૬૦ થી બહૃદ મુબંઇમા ંએ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકુયા છે. ૬. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ૬થી કલમો ૬-ક અને ૬-ખ દાખલ કરી છે. (૩) આ કલમમાનંો કોઇપણ મજકૂર, કોઇ ƥયિકતને આપેલી Ȑ કોઇ વƨત ુ કમાƛડƛટ જનરલના ં હકુમો હઠેળ તે ƥયિકતની િમલકત થઇ ગઇ હોય, તે વƨતનેુ લાગ ુપડત ુનિહ. ફરજની બેદરકાર� વગેર° માટ° સƟયોને િશëા કરવા બાબત. ૬-ખ(૧) પોતાના િનયતં્રણ નીચેના ંહોમગાડર્ના કોઇપણ સƟય યોગ્ય કારણ િસવાય, કલમ-૪ હઠેળ બોલાવવામા ંઆવે Ɨયારે તે હકુમ પાળવામા ંઅથવા હોમગાડર્ના ંસƟય તરીકે પોતાના ંકાયҴ અને ફરજો બજાવવામા ંઅથવા તેના કાયҴ અને ફરજો બજાવવા માટે તેને આપવામા ંઆવેલ કોઇ કાયદેસર હકુમ અથવા નોટીસનુ ંપાલન કરવામા ંબેદરકારી બતાવે અથવા તેવ ુ પાલન કરવાનો ઇƛકાર કરે અથવા િશƨતના ંભગં બદલ અથવા ગેરવત ુર્ણકં કયાર્ બદલ દોિષત ઠયҴ હોય,તો કમાƛડƛટને તે સƟયને ફરજમાથંી મોકુફ કરવાનો, તેને પાયરીમાથંી ઉતારવાનો, તેને બરતરફ કરવાનો અથવા પચાસ Įિપયા સધુી દંડ કરવાનો અિધકારછે.૧[હોમગાડર્ના કોઇ સƟયને ફોજદારી તહોમતદાર દોિષત ઠરાવે તેવા ગેરવતર્ણુકંના ંકારણસર તે સƟયને હોમગાડર્માથંી બરતરફ કરવાનો પણ કમાƛડƛટને અિધકાર રહશેે.] કમાƛડƛટ જનરલ ને પોતાના પ્રƗયક્ષ િનયત્રણ હઠેળની કોઇ જગા પર િનમણકૂ કરેલ હોમગાડર્નો કોઇ સƟયની બાબતમા ંપણ તેવો અિધકાર રહશેે. ૨(૧-ક) આ અિધિનયમમા ંગમે તે મજકૂર હોય તે છતા,ં જો કમાƛડƛટનો એવો અિભપ્રાય હોય કે એવા સƟયની સેવાની વધારે જĮર લાગતી નથી, તો ઠરાવવામા ંઆવે તેવી શરતોને અધીન રહીને હોમગાડર્ના ં કોઇપણ સƟયને કોઇપણ વખતે બરતરફ કરવાનો અિધકાર છે. કમાƛડƛટ જનરલને તેના પ્રƗયક્ષ િનયતં્રણ હઠેળ હોદા ઉપર િનમાયેલા હોમગાડર્નો કોઇપણ સƟયના ંસબંધમા ંપણ આવો અિધકારી રહશેે.) (૨) કમાƛડƛટ જનરલ અથવા કમાƛડƛટ, જયારે પેટા-કલમ(૧) હઠેળ હોમગાડર્ના કોઇ સƟયને ફરજમાથંી મોકુફ કરવાનો, તેને પાયરીમાથંી ઉતારવાનો, બરતરફ કરવાનો અથવા દંડ કરવાનો હકુમ કરે, Ɨયારે તેણે આવો હકુમ લખવો અથવા લખાવવો જોઇશે અને તેના ંકારણો અને કરેલી તપાસની નҭધ પણ લખીને તે સાથે રાખવી જોઇશે અને કમાƛડƛટ જનરલને અથવા કમાƛડƛટે, સબંિધત ƥયિકતને પોતાના ંબચાવના ંȐ કાઇં કહવે ુ ંહોય તે કહવેાની તક આપવામા ંઆવે નહી Ɨયા ંસધુી આવો કોઇ હકુમ કરવો નહી. (૩) કમાƛડƛટના ંહકુમથી નારાજ થયેલો હોમગાડર્નો કોઇપણ સƟય એવા હકુમાની સામે કમાƛડƛટ જનરલે અને કમાƛડƛટ જનરલના ંહકુમથી નારાજ થયેલો આવો કોઇ સƟય એવા હકુમની સામે રાજય સરકારને, Ȑ તારીખે તેને આવો હકુમની નોટીસ આપવામા ંઆવી હોય તે તારીખથી ૩૦ િદવસની અંદર અપીલ કરી શકશે. યથાપ્રસગેં, કમાƛડƛટ જનરલ અથવા રાજય સરકાર, પોતાને યોગ્ય લાગે તેવો હકુમ કરી શકશે. (૪) કમાƛડƛટ જનરલ,અથવા રાજય સરકાર, યથાપ્રસગં, કમાƛડƛટે અથવા કમાƛડƛટ જનરલે કરેલા કોઇપણ હકુમના ં કાયદેસર પણા અથવા ઐાિચƗયની બાબતમા ં ખાતરી કરવા માટે અનકુ્રમે પેટા-કલમ(૧)૩[અથવા(૧-ક)]હઠેળ કમાƛડƛટ અથવા કમાƛડƛટ જનરલે બહાર પાડેલા કોઇ હકુમની નҭધ કોઇપણ વખતે મગંાવીને તપાસી શકશે. અને પોતાને યોગ્ય લાગે તેમ હકુમ કરી શકશે. (૫) Ȑના ઉપર આમા ંઆ પહલેા ંજોગવાઇ કયાર્ પ્રમાણે અપીલ કરવામા ંઆવી ન હોય તેવા દરેક હકુમ અને આ કલમ હઠેળ અપીલમા ંઅથવા ફેરતપાસમા ંકરવામા ંઆવેલો દરેક હકુમ છેવટનો ગણાશે. સન 1898 નો 5મો (૬) આ કલમ હઠેળ નાખંવામા ંઆવેલો કોઇપણ દંડ, ફોજદારી કાયર્રીિત અિધિનયમ,૧૮૯૮મા ં કોટ² નાખેલા દંડોની વસલુાત માટે ઠરાવેલી રીત પ્રમાણે આ દંડ કોટર્ નાખ્યો હોય તેમ, વસલૂ કરવામા ંઆવશે. (૭) આ કલમ હઠેળ હોમગાડર્ના ંકોઇપણ સƟયને કરવામા ંઆવેલી સજા, એવા સƟયને કલમ-૭ હઠેળ અથવા Ȑ તે સમયે અમલમા ંહોય તેવા બીજા કોઇ કાયદા હઠેળ Ȑ સજા તેને થઇ શકે તે ઉપરાતં ગણાશે.) િશëા ૭(૧) હોમગાડર્ના ં કોઇ સƟયને કલમ ૪ હઠેળ બોલાવવામા ંઆવે, Ɨયારે તે ૪[વાજબી-કારણ] િવના તેવા હકુમ માનવાની અથવા હોમગાડર્ના ંસƟય તરીકે પોતાની ફરજો અદા કરવાની અથવા પોતાની ફરજ બજાવવા માટે તેને Ȑ કાઇં કાયદેસર હકુમ કે નોટીસ આપવામા ંઆવે તે પાળવાની બેદરકારી બતાવે અથવા ના પાડે, તો તેને ગનુો સાિબત થયેથી ત્રણ મહીનાની મદુત સધુીની સાદી કેદની અથવા બસો પચાસ Įિપયા સધુીના ંદંડની અથવા એ બđે સજા કરવામા ંઆવશે. ૧. સન ૧૯૫૪ ના ંમુબંઇના ં૪થા અિધિનયમની કલમ(૨)(૧) થી આ શƞદો દાખલ કયાર્ છે. ૨. એજનની કલમ ૨(૨) થી પેટા કલમ(૧-ક) દાખલ કરી છે. ૩. સને ૧૯૫૪ના ંમુબંઇના ં૪થા અિધિનયમની કલમ ૨(૩) થી આ શƞદ, કૈાસો, આંકડા અને અક્ષર દાખલ કયҴ છે. ૪. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૭(૧) થી પરુતા બહાના એ શƞદોને બદલે આ શƞદ મકૂયો છે. ૧[૧-ક) કલમ-૬-કની પેટા-કલમ(૧) ની જોગવાઇઓ અનસુાર હોમગાડર્નો કોઇ સƟય પોતાની િનમણ ૂકંન ુ ં અથવા હોદાનુ ં પ્રમાણપત્ર અથવા બીજી કોઇ વƨત ુ આપી દેવાની જાણીબઝૂીને બેદરકારી કરે અથવા ના પાડે, તો તેને ગનુો સાિબત થયેથી એક મહીના સધુીની કેદની અથવા એકસો Įિપયા સધુીના ંદંડની અથવા એ બđે સજા કરવામા ંઆવશે.] (૨) પેટા-કલમ(૧)૨[અથવા(૧-ક)]હઠેળની કોઇ પણ કાયર્વાહી કમાƛડƛટની પવૂર્ મજુંરી મેળƥયા િસવાય કરી શકાશે નહી. (૩) પેટા-કલમ(૧)૩[અથવા(૧-ક)]હઠેળ િશક્ષાપાત્ર ગનુો કરનાર કોઇ ƥયિકતને કોઇ પોલીસ અિધકારી વગર વોરંટે પકડી શકશે. ૮૪(રાજય)સરકાર નીચેના માટે આ અિધનયમ સાથે સસુગંત હોય તેવા િનયમો કરી શકશે. િનયમો. ૫[(ક) કલમ-૪ હઠેળ કમાƛડƛટને અને કમાƛડƛટ જનરલને સોપવંામા ંઆવેલી સĂા હોમગાડર્ના ંકોઇપણ અિધકારીએ વાપરવાની જોગવાઇ કરવા માટે] (ખ) પોલીસદળની મદદમા ંકામ કરતા હોય Ɨયારે હોમગાડર્ના ંસƟયો ઉપર પોલીસદળના ંઅિધકારીઓએ િનયતં્રણ કરવાની જોગવાઇ કરવા માટે (ગ) હોમગાડર્ના ં સƟયોની ƥયવƨથા, િનમણ ૂકં, નોકરીની શરતો, ફરજો, િશƨત, શĘો, સાધનસામગ્રી તથા પોશાકનુ ં િનયમન કરવા માટે તથા તેમને કામ ઉપર બોલાવવાની રીત માટેઃ (ઘ) આ અિધિનયમની કલમ ૫ હઠેળ વાપરવાની કોઇપણ સĂા હોમગાડર્ના ંસƟયોએ વાપરવા માટે િનયમન કરવા માટેઃ (ચ) સામાƛય રીતે આ અિધિનયમની જોગવાઇઓ અમલમા ંલાવવા માટે સને ૧૮૬૦ નો ૪૫ મો ૯. આ અિધનયમ હઠેળ કામ કરતા હોમગાડર્ના ંસƟયો ભારતાના ંફોજદારી અિધિનયમની કલમ ૨૧ ના અથર્ મજુબ રાજય સેવકો ગણાશે. ૬[૯-ક.(૧) હોમગાડર્ના ંકોઇ સƟયને તે હોમગાડર્નો સƟય હોવાના ંકારણે જ ૭[ગજુરાત િવધાનસભા]ના ં સƟય તરીકે પસદંગી પામવા માટે અને તેવો સƟય બનવા માટે ગેરલાયક ઠરાવી શકાશે નિહ. (૨) તે સમયે અમલમા ં હોય તેવા કાયદામા ં િવરુƚધનો ગમે તે મજકરૂ હોય તે છતા,ં હોમગાડર્ના ં કોઇ સƟયને, તે હોમગાડર્નો સƟય હોવાના કારણે જ ƨથાિનક સĂામડંળના ંસƟય તરીકે પસદંગી પામવા માટે અને તેવો સƟય બનવા માટે ગેરલાયક ઠરાવી શકાશે નિહ.] હોમગાડર્ના સƟયો રાજય સેવકો ગણાશે રાજય ના ં િવધાનમડંળની અથવા ƨથાિનક મડંળોની ચુટંણીમા ં ઉભા રહવેા માટે હોમગાડર્ ગેરલાયક ગણાશેનહી. ૧૦. મુબંઇ હોમગાડર્ વટહકુમ, ૧૯૪૬ આથી રદ કરવામા ંઆવે છે. રદ કરવા બાબત અને અપવાદ સને ૧૯૪૬ નો મુબંઇ વટહકુમ ૧લો. પરંત ુસદરહુ ંવટહકુમહઠેળ રચાયેલા હોમગાડર્ને આ અિધિનયમ હઠેળ રચાયેલ ગણવામા ંઆવશે. અને સદરહુ ંવટહકુમ હઠેળ કરેલી અને આ અિધિનયમ અમલમા ંઆƥયો તે પહલેા તરત જ અમલમા ંહોય તેવી તમામ િનમણ ૂકંો અને તેવા િનયમો અમલમા ંહોતા ચાલ ુરહશેે. અને તે આ અિધિનયમ અનસુાર કરેલા ગણવામા ંઆવશે. __________________________________________________________________ ૧. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ં૧૧મા ંઅિધિનયમની કલમ૭(૨) થી પેટા-કલમ(૧-ક) દાખલ કરી છે. ૨. એજનની કલમ ૭(૩)થી ‘અથવા (૧-ક)’ એ શƞદ કૈાસો, આંકડાઅને અક્ષર ઉમેયાર્ છે. ૩. એજનની કલમ૭(૪) થી ‘અથવા (૧-ક)’ એ શƞદ કૈાસો, આંકડાઅને અક્ષર ઉમેયાર્ છે. ૪. કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ,૧૯૫૦ થી પ્રાિંતક એ શƞદને બદલે આ શƞદ મકૂયો છે. ૫. સન ૧૯૫૦ના ંમુબંઇના ૧૧મા અિધિનયમની કલમ ૮ થી અસલને બદલે આ ખડં મકૂયો છે. ૬. એજનની કલમ ૯ થી કલમ ૯-ક દાખલ કરી છે. ૭. ગજુરાત રાજય અને સમવતીર્ િવષયોને લગતા કાયદા સસુગંતીકરણ હકુમ ૧૯૬૦ થી “મુબંઇ િવધાનસભા” અથવા “મુબંઇ િવધાન પિરષદ” એ શƞદોને બદલે આ શƞદો મકૂયા છે. ______________